Cách phối màu quần áo dễ nhất là lấy một hai màu trung tính làm nền, rồi thêm tối đa một màu nhấn. Màu trung tính gồm trắng, đen, xám, be, nâu, xanh navy và màu kem; chúng đi với nhau và với gần như mọi màu khác. Màu nhấn là màu nổi như đỏ, vàng mù tạt, xanh lá, hồng, chiếm phần nhỏ của bộ đồ.
Quy tắc ba màu, tức là cả bộ đồ không quá ba màu chính, giúp người mới tránh được cảm giác rối mắt. Khi đã quen, bạn có thể phối đơn sắc, phối tương phản hay phối nhiều màu có chủ đích. Bài này đi từ nền tảng tới các cặp màu cụ thể, tập trung vào việc phối giữa các món đồ với nhau; chuyện màu nào hợp tông da của riêng bạn là một đề tài riêng.
Màu trung tính: nền móng của mọi bộ đồ
Màu trung tính không có nghĩa là nhạt. Chúng là những màu ít bão hoà, không kéo ánh nhìn mạnh, nên làm nền cho khuôn mặt và cho màu nhấn. Một tủ đồ mà phần lớn quần, chân váy, áo khoác là màu trung tính thì gần như món nào cũng phối được với nhau.
Có thể chia trung tính thành hai nhóm. Nhóm lạnh gồm trắng tinh, xám, đen, xanh navy. Nhóm ấm gồm kem, be, nâu lạc đà, nâu sô cô la, xanh rêu nhạt. Hai nhóm vẫn đi với nhau, ví dụ navy với be là cặp kinh điển, nhưng khi phối trong cùng nhóm thì bộ đồ trông liền mạch hơn.
Trắng tinh và trắng ngà khác nhau rõ khi đặt cạnh. Trắng tinh hợp với đen, xám, navy; trắng ngà hay kem hợp với be, nâu, xanh rêu. Đặt một áo trắng tinh cạnh quần be đôi khi làm quần trông ngả vàng cũ. Kiểm tra bằng cách đặt hai món cạnh nhau ở chỗ có ánh sáng ban ngày trước khi mua.
Ở khí hậu nóng, các màu trung tính sáng như trắng, kem, be, xám nhạt còn có lợi ích thực tế: ít hấp nhiệt khi đi ngoài nắng và ít lộ vệt mồ hôi hơn những màu trung bình như xám chuột hay xanh nhạt.
Quy tắc ba màu và tỉ lệ 60–30–10
Ba màu chính là đủ. Màu da, màu tóc không tính. Phụ kiện kim loại như bạc, vàng cũng thường không tính. Nếu muốn thêm màu thứ tư, để nó ở món rất nhỏ như khuyên tai hay dây buộc tóc.
Tỉ lệ 60–30–10. Khoảng 60% bộ đồ là màu chủ đạo, thường là quần hoặc váy cộng áo khoác; 30% là màu phụ, thường là áo; 10% là màu nhấn ở khăn, túi, giày. Con số chỉ là ước lượng giúp hình dung, không cần đo.
Màu nhấn đặt ở đâu là bạn muốn được nhìn ở đó. Khăn màu ở cổ kéo ánh nhìn lên mặt; giày màu kéo xuống chân. Đặt màu nhấn ở chỗ bạn thấy tự tin nhất.
Lặp lại màu nhấn một lần. Một chút đỏ ở son và một chút đỏ ở túi khiến bộ đồ trông có chủ ý. Màu nhấn chỉ xuất hiện một lần ở một góc dễ trông như lạc vào.
Trung tính có thể chiếm cả ba vị trí. Một bộ toàn trung tính, ví dụ quần be, áo trắng ngà, áo khoác nâu, vẫn đẹp và là lựa chọn an toàn cho ngày đi làm.
Bốn cách phối màu cơ bản
Sau khi có nền trung tính, có bốn cách phối màu chính. Mỗi cách tạo ra một cảm giác khác nhau:
| Cách phối | Làm thế nào | Cảm giác tạo ra | Ví dụ dễ mặc |
|---|---|---|---|
| Đơn sắc | Một màu, nhiều sắc độ đậm nhạt | Gọn, thanh lịch, kéo dài dáng | Áo be nhạt, quần nâu sữa, áo khoác lạc đà |
| Đồng tông (tương đồng) | Các màu đứng cạnh nhau trên vòng màu | Hài hoà, mềm mại | Xanh dương nhạt với xanh ngọc; hồng với tím nhạt |
| Tương phản (bổ túc) | Hai màu đối diện trên vòng màu | Nổi bật, năng động | Xanh navy với cam đất; tím than với vàng mù tạt |
| Trung tính và một màu nhấn | Nền trung tính, một món màu | Dễ mặc nhất, linh hoạt | Áo trắng, quần đen, giày đỏ hoặc khăn xanh lá |
Khi phối tương phản, hạ độ chói của một trong hai màu. Xanh dương chói đi với cam chói sẽ gắt; xanh navy đi với cam đất thì dễ nhìn hơn nhiều. Quy tắc chung là một màu đậm, một màu nhạt, hoặc một màu sáng rực đi với một màu trầm.
Phối đơn sắc đẹp nhất khi có sự khác biệt về chất liệu: len gân với lụa, denim với cotton. Cùng màu cùng chất trông như đồng phục.
Các cặp màu dễ mặc cho người mới
Nếu chưa tự tin, bắt đầu với những cặp màu đã được dùng nhiều đến mức gần như không thể sai:
- Navy và trắng: gọn, sạch, hợp đi làm và đi biển.
- Be và trắng ngà: nhẹ, mát, hợp mùa hè và chụp ảnh ngoài trời.
- Đen và lạc đà: sang, ấm, hợp mùa lạnh miền Bắc.
- Xám và hồng phấn: dịu, nữ tính mà không ngọt quá.
- Xanh denim và mọi màu: quần jeans xanh gần như là trung tính, đi với trắng, đỏ, vàng, nâu đều được.
- Xanh rêu và kem: hợp người thích phong cách tự nhiên, mộc.
- Đỏ đô và xám than: đậm đà cho ngày se lạnh hoặc tiệc tối.
- Nâu sô cô la và xanh bạc hà nhạt: lạ mắt hơn một chút nhưng vẫn mềm.
Một mẹo chọn màu nhấn: nhìn vào chiếc khăn hoặc áo họa tiết bạn thích nhất, các màu trong họa tiết đó đã được nhà thiết kế phối sẵn. Lấy một màu trong đó làm quần, một màu làm áo, bạn có ngay bộ đồ hài hoà.
Màu theo hoàn cảnh và thời tiết
Màu không chỉ để đẹp mà còn gửi tín hiệu. Trong buổi họp hay phỏng vấn, màu trầm như navy, xám, be tạo cảm giác ổn định; màu nhấn nhỏ ở khăn hay khuyên tai đủ để không chìm. Khi đi chơi, du lịch, bạn có thể mặc màu tươi nhiều hơn.
Ở Việt Nam có những dịp có quy ước riêng về màu, ví dụ đám tang thường mặc đen, trắng hoặc màu tối; đám cưới thì khách mời thường tránh mặc trắng toàn thân để không trùng cô dâu. Chi tiết mỗi dịp có trong chuyên mục trang phục theo dịp; ở đây chỉ cần nhớ hỏi trước nếu không chắc.
Theo mùa, mùa hè miền Nam và miền Trung hợp với màu sáng, vải mỏng; mùa đông miền Bắc là lúc của nâu, đỏ đô, xanh rêu đậm, xám than. Trời âm u nhiều ngày, một chiếc áo len màu ấm như cam đất hay vàng nghệ làm người mặc trông tươi hơn hẳn.
Ánh sáng nơi bạn ở cũng ảnh hưởng. Đèn huỳnh quang trắng trong văn phòng làm màu xám trông lạnh và màu vàng trông hơi xanh. Nếu chọn đồ cho nơi làm việc, xem màu dưới loại đèn tương tự trước khi quyết định.
Đọc vòng tròn màu trong vài phút
Vòng tròn màu là cách sắp xếp các màu theo thứ tự cầu vồng thành một vòng khép kín: đỏ, cam, vàng, xanh lá, xanh dương, tím rồi quay về đỏ. Bạn không cần thuộc lý thuyết, chỉ cần nhớ ba vị trí. Màu đứng sát nhau là màu tương đồng, đặt cạnh nhau thấy êm. Màu đối diện nhau là màu bổ túc, đặt cạnh nhau thấy nổi. Màu cách nhau một phần ba vòng tạo bộ ba, sinh động nhưng khó mặc hơn.
Trong thời trang, mỗi màu còn có ba thuộc tính quan trọng hơn vị trí trên vòng. Sắc độ là đậm hay nhạt: hồng phấn và hồng cánh sen cùng họ nhưng cảm giác khác hẳn. Độ bão hoà là rực hay xỉn: xanh lá cây tươi và xanh rêu cùng họ. Nhiệt độ là ngả vàng hay ngả xanh: đỏ cà chua ấm, đỏ mận lạnh.
Hai màu khác họ nhưng cùng độ xỉn, như xanh rêu và nâu đất, thường dễ đi với nhau hơn hai màu cùng họ mà một rực một xỉn. Vì vậy khi phân vân, hãy so độ rực trước, so họ màu sau. Mẹo nhanh: chụp hai món bằng điện thoại rồi chuyển ảnh sang đen trắng. Nếu hai món gần như cùng một mức xám, chúng có độ đậm nhạt tương đương, phối sẽ êm; nếu một trắng một đen, phối sẽ tương phản mạnh.
Phối màu khi mặc nhiều lớp và với phụ kiện
Khi mặc nhiều lớp, ví dụ áo sơ mi, áo len gilê và áo khoác, nguyên tắc ba màu vẫn áp dụng cho tổng thể chứ không cho từng lớp. Cách dễ nhất là để lớp trong cùng và lớp ngoài cùng là màu nền, lớp giữa là màu nhấn. Lúc cởi áo khoác ra trong phòng, bộ đồ vẫn hài hoà.
Giày và túi không bắt buộc phải cùng màu như quan niệm cũ. Chỉ cần chúng nằm trong cùng nhóm màu với bộ đồ, hoặc một trong hai là điểm nhấn. Giày màu nude gần với màu da kéo dài chân và đi được với hầu hết bộ đồ; giày đen hợp quần tối màu; giày trắng hợp phong cách thoải mái.
Kim loại trên phụ kiện cũng là một màu. Khoá túi vàng, đồng hồ vàng và khuyên tai vàng đi với nhau; trộn bạc và vàng vẫn được nếu có chủ ý, ví dụ một chiếc đồng hồ hai tông làm cầu nối. Màu son và màu móng tay là màu nhấn tự nhiên: son đỏ với bộ đồ trung tính đã đủ tạo điểm nhấn, không cần thêm túi đỏ.
Lỗi phối màu thường gặp và cách sửa
Quá nhiều màu nhấn cùng lúc. Áo đỏ, quần xanh lá, túi vàng: mỗi món đều đẹp nhưng tranh nhau. Sửa bằng cách đổi hai trong ba món sang trung tính.
Hai màu gần giống mà không giống. Áo đen và quần đen ngả xanh, hay hai màu be lệch tông, đứng cạnh nhau trông như mặc nhầm. Hoặc trùng hẳn, hoặc khác hẳn về độ đậm nhạt.
Màu sáng ở cả trên lẫn dưới mà không có điểm dừng. Bộ toàn màu nhạt dễ trông nhợt. Thêm một điểm đậm như thắt lưng nâu, giày tối màu hoặc túi đen để có chỗ cho mắt nghỉ.
Họa tiết chồng họa tiết cùng cỡ. Hai họa tiết to cùng cỡ đặt cạnh nhau dễ rối. Nếu muốn phối, chọn một họa tiết to và một họa tiết nhỏ, có chung ít nhất một màu.
Chỉ nghĩ màu, quên chất liệu. Cùng một màu đỏ, chất lụa bóng và len thô cho hai cảm giác khác nhau. Màu nổi trên chất bóng thì càng nổi; nếu ngại, chọn chất mờ.
Thử màu dưới đèn cửa hàng rồi về nhà mới thấy lệch. Kiểm màu dưới ánh sáng ban ngày hoặc chụp ảnh không đèn flash để xem màu thật.
Câu hỏi thường gặp
Màu xanh navy có thay được màu đen trong mọi bộ đồ không?
Phần lớn là được, và navy thường mềm hơn đen khi đứng cạnh khuôn mặt. Riêng phối navy với đen sát nhau cần khác chất liệu rõ hoặc khác độ đậm rõ, nếu không sẽ trông như hai món bị nhầm màu.
Phối màu cho người mặc đồng phục ở cơ quan thì làm được gì?
Tập trung vào phần nhỏ được tự chọn: áo khoác ngoài, khăn, giày, túi, kẹp tóc. Chọn một hai màu nhấn hợp với màu đồng phục và lặp lại ở hai món nhỏ để trông có chủ ý.
Có nên mặc toàn bộ một màu tươi như đỏ từ đầu đến chân?
Được, nếu dịp phù hợp và bạn thích. Để dễ nhìn hơn, chọn các sắc độ đỏ khác nhau một chút hoặc chất liệu khác nhau, và giữ phụ kiện trung tính như giày nude, túi be.
Quần jeans xanh nhạt và xanh đậm phối có khác nhau không?
Có. Jeans xanh đậm trông chỉn chu, hợp với áo sơ mi, blazer, đi làm môi trường thoải mái. Jeans xanh nhạt thoải mái hơn, hợp áo thun, áo len mỏng, giày thể thao. Cả hai đều phối được với hầu hết màu.
Làm sao chọn màu nhấn khi tủ đồ chủ yếu là trung tính?
Chọn một màu bạn thích và thấy mặt mình sáng lên khi ướm thử, rồi mua nó ở món nhỏ trước như khăn, túi hoặc áo thun. Mặc vài tuần thấy hợp thì mới mua thêm món lớn cùng màu.
Họa tiết kẻ caro có được tính như màu trung tính không?
Caro màu trầm như xám đen, nâu be thường dùng như một món trung tính có kết cấu. Caro nhiều màu sáng thì nên coi là món nhấn, phần còn lại của bộ đồ để trơn.