Giày cao gót vừa sức là đôi giúp bạn đứng thẳng, bước đều, không phải khuỵu gối hay nhìn xuống chân suốt buổi. Với người mới hoặc người ít mang, điểm khởi đầu hợp lý là gót năm tới bảy centimet, bản gót vuông hoặc gót trụ, có quai giữ cổ chân. Người đã quen có thể lên cao hơn, nhưng độ cao chỉ nên tăng khi bạn đi được tự nhiên ở mức thấp hơn.
Đôi giày cao gót trông đẹp nhất là khi người mang thoải mái: lưng thẳng, bước dài vừa phải, gót chạm đất trước rồi mới tới mũi. Còn đôi giày mười hai phân mà người mang phải gập gối, bám tay người bên cạnh thì không cứu được bộ váy nào. Bài này nói về cách chọn và tập đi; ảnh hưởng lâu dài của giày cao gót tới bàn chân và cổ chân là chuyện sức khoẻ, nếu có đau kéo dài bạn nên đi khám.
Các kiểu gót và mức độ dễ đi
Cùng một độ cao, kiểu gót quyết định phần lớn độ vững. Bảng dưới xếp từ dễ tới khó đi đối với người mới:
| Kiểu gót | Đặc điểm | Độ vững | Hợp dịp |
|---|---|---|---|
| Đế xuồng | Đế liền từ gót tới mũi | Vững nhất, dễ đi nhất | Đi chơi, du lịch, tiệc ngoài trời trên cỏ |
| Gót vuông, gót trụ | Bản gót rộng, chân gót to | Rất vững | Đi làm, đám cưới, sự kiện đứng lâu |
| Đúp mũi (platform) kèm gót | Phần mũi có đế dày bù độ dốc | Khá vững, nhưng giày nặng | Tiệc tối, chụp ảnh cần dáng cao |
| Gót mèo (kitten heel) | Gót mảnh nhưng thấp, 3–5 cm | Dễ đi | Văn phòng, họp, người mới tập |
| Gót nhọn (stiletto) | Gót mảnh, cao từ 7 cm trở lên | Khó nhất, dễ lật cổ chân | Tiệc tối, sự kiện ngắn, sàn phẳng |
Có một phép tính nhỏ giúp hiểu vì sao đúp mũi dễ đi hơn: độ dốc thực của bàn chân bằng chiều cao gót trừ đi độ dày phần đế mũi. Đôi gót mười hai phân có đúp mũi ba phân thì bàn chân chỉ dốc như đôi chín phân, trong khi chiều cao bạn có được vẫn là mười hai. Đổi lại, giày đúp nặng hơn và khó cảm nhận mặt đất, nên đi cầu thang cần chậm.
Chọn độ cao theo dịp và theo dáng đi của bạn
Đi làm hằng ngày. Ba tới năm centimet, gót vuông hoặc gót mèo. Đủ tạo dáng nhưng vẫn đi bộ ra bãi xe, lên xuống cầu thang được. Nếu cả ngày phải đứng, gót thấp hơn nữa hoặc giày bệt có đệm là hợp lý.
Đám cưới, tiệc có nhiều thời gian đứng. Năm tới bảy centimet, gót vuông hoặc đế xuồng nếu tiệc tổ chức ngoài trời, sân cỏ, sân sỏi. Gót nhọn cắm xuống cỏ là cảnh khó xử mà nhiều khách mời đã gặp.
Sự kiện ngắn, chụp ảnh, ngồi nhiều. Có thể lên bảy tới mười centimet nếu bạn đã quen. Mang theo một đôi giày bệt gấp gọn trong túi để đổi khi di chuyển xa.
Người cao. Không có luật nào cấm người cao mang cao gót. Chọn theo sở thích và sự thoải mái, không theo câu "cao rồi thì đi giày bệt". Gót thấp, mũi nhọn cũng kéo dài dáng không kém.
Người ít mang hoặc mới tập. Bắt đầu với năm centimet gót vuông có quai cổ chân, đi quen vài tuần rồi mới thử cao hơn. Nhảy thẳng lên mười phân trong ngày cưới bạn thân là công thức cho một buổi tối đau chân.
Thử giày cao gót ở cửa hàng: những bước không nên bỏ
Giày cao gót "lệch" một chút là cảm thấy ngay khi bước, nên đừng chỉ đứng ngắm trong gương. Thử theo thứ tự:
- Thử vào buổi chiều, khi chân đã nở ra sau một ngày đi lại. Mang loại tất hoặc vớ bạn định dùng khi đi giày đó.
- Đứng thẳng: gót chân phải nằm trọn trong lòng gót giày, không bị đẩy ra sau, cũng không có khe hở rộng. Ngón chân không bị dồn ép vào mũi giày.
- Nhìn từ phía sau: gót giày phải thẳng đứng, nằm ngay dưới gót chân. Gót đặt lệch ra sau quá nhiều làm cổ chân phải gồng để giữ thăng bằng.
- Đi qua lại ít nhất ba mươi bước trên nền cứng. Lắng nghe: tiếng gót lạch cạch không đều, cổ chân hơi lắc là dấu hiệu gót quá cao hoặc quá mảnh với bạn lúc này.
- Thử đứng yên hai phút. Phần mũi bàn chân rát nhanh nghĩa là độ dốc quá lớn; cân nhắc đôi có đúp mũi hoặc thấp hơn.
- Kiểm tra gót và đế: ấn nhẹ thân gót xem có lắc không, đế có lớp chống trơn không. Gót lung lay từ lúc mới mua sẽ hỏng rất nhanh.
Mua online thì chọn người bán cho đổi cỡ, đi thử trong nhà trên sàn sạch, giữ đế sạch để còn đổi được. Đừng mang giày ra đường ngay khi chưa chắc.
Tập đi giày cao gót cho vững và tự nhiên
Dáng đi đẹp trên giày cao gót bắt đầu từ tư thế. Đứng thẳng, vai thả lỏng ra sau, siết nhẹ bụng, mắt nhìn về phía trước chứ không nhìn xuống chân. Khi bước, gót chạm đất trước, sau đó trọng lượng lăn dần tới mũi bàn chân. Nhiều người mới đặt cả bàn chân xuống cùng lúc hoặc đặt mũi trước, khiến bước đi giật cục và tiếng gót gõ mạnh.
Bước ngắn hơn bình thường một chút. Giày cao gót làm chân dồn về phía trước, bước dài sẽ mất thăng bằng. Hai bàn chân đi gần như trên một đường thẳng tưởng tượng, nhưng không cần bắt chéo như người mẫu trên sàn diễn; đi thẳng hàng nhẹ nhàng là đủ đẹp và an toàn.
Tập ở nhà trước, mỗi tối mười lăm, hai mươi phút, trên sàn gạch hoặc gỗ. Sau đó tập đi trên thảm, lên xuống vài bậc cầu thang có tay vịn. Khi xuống cầu thang, đặt cả bàn chân lên bậc, không để gót lơ lửng ngoài mép bậc. Đi trên dốc, nghiêng người nhẹ theo chiều dốc và bước ngắn lại.
Một bài khởi động đơn giản trước khi mang giày lâu: xoay cổ chân mỗi bên mười vòng, nhón gót lên xuống mười lần, duỗi bắp chân bằng cách chống tay vào tường, một chân lùi ra sau, gót ấn xuống sàn. Sau buổi tiệc, duỗi lại bắp chân và gan bàn chân giúp đỡ căng cơ. Nếu đau gót, đau cổ chân kéo dài nhiều ngày, hãy ngưng mang cao gót và đi khám.
Mẹo giảm đau cho một buổi tối dài
Miếng lót mũi bàn chân bằng silicon hoặc gel. Giảm áp lực ở phần mũi, nơi chịu nhiều lực nhất khi gót cao. Chọn loại mỏng để không làm giày chật thêm.
Miếng dán gót và băng chống phồng. Dán trước khi đi, không chờ tới khi đã rát. Mép giày mới, đặc biệt là giày da bóng, thường cứng ở gót và mép quai.
Ngồi khi có cơ hội. Đứng một chỗ trên giày cao gót mỏi hơn cả đi lại. Ở tiệc cưới, tìm chỗ ngồi giữa các phần nghi lễ; ở sự kiện, đổi chân trụ thường xuyên.
Mang theo giày dự phòng. Một đôi giày bệt gấp gọn hoặc dép quai mỏng trong túi giúp bạn về nhà an toàn, nhất là khi phải đi xe máy. Lái xe bằng giày gót nhọn không an toàn vì gót có thể kẹt và khó đạp phanh hoặc chống chân.
Đừng mang giày mới tinh vào ngày quan trọng. Đi thử ở nhà vài buổi trước để biết chỗ nào cấn, dán sẵn chỗ đó. Giày mới mang lần đầu ở tiệc cưới là nguyên nhân phổ biến nhất của gót rớm máu.
Những hiểu lầm hay gặp về giày cao gót
"Đau mấy hôm rồi sẽ quen." Giày mới có thể cần vài buổi để da mềm ra, nhưng cảm giác đau nhói ở mũi bàn chân, tê ngón hay rát gót sau mỗi lần mang là dấu hiệu đôi giày không hợp, không phải dấu hiệu bạn chưa quen. Chân không "chai" dần để chịu được một phom giày sai.
"Càng đắt càng êm." Giá phản ánh chất liệu, thương hiệu, tay nghề, không đảm bảo hợp với bàn chân của bạn. Một đôi giày đắt làm theo phom hẹp vẫn đau với bàn chân bè. Thử kỹ quan trọng hơn nhãn mác.
"Gót cao mới làm dáng đẹp." Dáng đẹp đến từ tư thế thẳng lưng, bước đều và sự thoải mái. Gót năm phân đi tự tin trông duyên dáng hơn gót mười hai phân đi khom người. Mũi giày nhọn và màu giày gần màu da kéo dài chân hiệu quả không kém việc tăng độ cao.
"Lót đệm vào là đôi nào cũng êm." Miếng lót giảm bớt áp lực và cọ xát, nhưng không sửa được độ dốc quá lớn hay phom quá chật. Lót quá dày còn làm giày chật thêm, đẩy gót chân lên cao, dễ tuột.
Phối giày cao gót với trang phục và giữ giày bền
Giày cao gót có quai cổ chân làm đường chân bị cắt ngang, nên hợp với váy ngắn hoặc quần lửng, ít hợp với váy midi dài tới bắp chân nếu bạn muốn chân trông dài. Giày mũi nhọn kéo dài chân rõ hơn mũi tròn. Giày màu nude, gần màu da, gần như đi với mọi màu váy và giúp chân trông dài, là lựa chọn an toàn nếu chỉ định mua một đôi.
Với quần ống loe hoặc ống rộng, gấu quần nên phủ gần hết gót giày khi đứng, chỉ lộ phần mũi. Muốn vậy, hãy mang đúng đôi giày đó khi đi sửa gấu quần ở tiệm may. Đổi đôi giày cao hơn hoặc thấp hơn vài phân là gấu quần trông khác hẳn.
Để giày bền: thay đầu gót (miếng nhựa nhỏ ở chân gót) ngay khi mòn tới lớp kim loại, vì đi tiếp sẽ làm hỏng cả thân gót và trơn trượt. Cất giày trong túi vải hoặc hộp, nhét giấy giữ phom, tránh chất chồng làm bẹp mũi. Giày da lộn chải bằng bàn chải chuyên dụng, giày da bóng lau bằng khăn mềm. Các tiệm sửa giày có thể dán thêm đế cao su chống trơn ở mũi, rất đáng làm với đôi bạn hay mang.
Câu hỏi thường gặp
Mang giày cao gót hằng ngày có sao không?
Mang gót cao thường xuyên, nhiều giờ mỗi ngày làm tăng áp lực lên phần mũi bàn chân và có thể gây đau, căng bắp chân. Nếu cần mang hằng ngày, chọn gót thấp, bản rộng và luân phiên với giày bệt. Đau kéo dài thì nên đi khám.
Đế xuồng có phải lúc nào cũng dễ đi hơn gót vuông không?
Thường là vậy vì diện tích tiếp đất lớn. Nhưng đế xuồng quá cao, quá cứng, không gập được ở mũi vẫn khiến bước đi cứng đờ và dễ trẹo khi đi cầu thang. Chọn loại có độ dốc vừa phải và đế hơi mềm.
Giày cao gót bị rộng một chút thì có dùng được không?
Rộng nửa cỡ có thể khắc phục bằng miếng đệm gót hoặc lót mũi. Rộng hơn thế, chân sẽ trượt về phía trước, ngón bị dồn vào mũi giày, rất đau và dễ trẹo. Nên đổi cỡ thay vì cố lót.
Có nên mua giày cao gót cho con gái tuổi mới lớn không?
Bàn chân ở tuổi đang lớn vẫn đang phát triển. Với các dịp đặc biệt, một đôi gót thấp, vững là đủ. Nếu băn khoăn về dáng đi hoặc bàn chân của con, hãy hỏi bác sĩ thay vì làm theo trào lưu.
Làm sao để giày cao gót không kêu lộp cộp?
Tiếng ồn thường do đầu gót bằng nhựa cứng hoặc đã mòn tới kim loại. Thay đầu gót bằng loại cao su ở tiệm sửa giày, và tập đặt gót xuống nhẹ rồi lăn sang mũi thay vì dậm cả bàn chân.
Đi giày cao gót bị trẹo cổ chân thì làm gì?
Ngưng đi, ngồi nghỉ, chườm lạnh qua khăn và kê chân cao. Nếu sưng nhiều, bầm tím rõ, không đứng hoặc đi được, hoặc đau tăng sau một hai ngày, hãy đi khám để kiểm tra dây chằng và xương.