Muốn thắt khăn lụa đẹp, trước hết cần gấp khăn đúng: gấp chéo thành tam giác hoặc gấp thành dải dài, sau đó mới thắt nút, thắt nơ hay quấn quanh cổ, tóc, quai túi. Phần lớn các kiểu thắt quen thuộc đều bắt đầu từ hai cách gấp này, nên nắm được chúng là bạn đã đi được một nửa đường.
Khăn lụa là món phụ kiện rẻ công sức mà đổi được dáng vẻ nhanh: một chiếc áo sơ mi trắng quen thuộc sẽ khác hẳn khi có khăn thắt ở cổ; một mái tóc buộc vội trông có chủ ý hơn khi quấn thêm dải khăn. Bài dưới đây đi qua cách chọn cỡ khăn, hai kiểu gấp nền tảng và tám kiểu thắt từng bước, kèm cách phối màu và giữ khăn bền.
Chọn cỡ và chất liệu khăn
Khăn vuông có nhiều cỡ, mỗi cỡ hợp với một nhóm kiểu thắt. Kích thước dưới đây là các khoảng phổ biến trên thị trường, mỗi nơi có thể chênh lệch một chút:
| Loại khăn | Kích thước thường gặp | Dùng cho | Ghi chú |
|---|---|---|---|
| Khăn vuông nhỏ | Khoảng 50 x 50 tới 55 x 55 cm | Thắt cổ kiểu nơ nhỏ, buộc tóc, quai túi | Dễ dùng nhất cho người mới |
| Khăn vuông vừa | Khoảng 65 x 65 tới 70 x 70 cm | Thắt cổ kiểu cao bồi, băng đô, turban nhẹ | Linh hoạt, phù hợp nhiều kiểu |
| Khăn vuông lớn | Khoảng 90 x 90 cm trở lên | Choàng vai, thắt cổ phồng, làm áo yếm khi đi biển | Chất mỏng mới dễ thắt gọn |
| Khăn dài mảnh | Rộng vài phân, dài 1 m trở lên | Thắt nơ cổ áo, làm thắt lưng, buộc tóc | Thay cho cà vạt, nơ |
| Khăn dài bản rộng | Rộng 40–70 cm, dài 1,5 m trở lên | Quàng cổ mùa lạnh, choàng vai trong phòng lạnh | Hợp vải voan, cotton, len mỏng |
Về chất liệu, lụa tơ tằm mềm, rủ, giữ nút thắt tự nhiên và thoáng khi trời nóng, nhưng cần giặt nhẹ tay. Satin polyester có độ bóng tương tự, rẻ và bền hơn nhưng nút thắt hay trơn tuột, ít thoáng. Voan (chiffon) nhẹ, trong, hợp quàng cổ mùa xuân. Cotton mỏng và vải lanh không bóng, hợp phong cách mộc và mùa hè. Nếu bạn mới bắt đầu, khăn lụa hoặc satin cỡ vừa với hoạ tiết nhỏ là dễ dùng nhất.
Hai kiểu gấp nền tảng
Gần như mọi kiểu thắt đều bắt đầu từ một trong hai kiểu gấp này. Trải khăn lên mặt phẳng, mặt trái ngửa lên:
- Gấp tam giác: gấp chéo khăn theo đường chéo, đưa một góc trùng với góc đối diện, được một hình tam giác. Dùng cho kiểu thắt cao bồi, khăn trùm tóc, khăn choàng vai.
- Gấp dải dài (gấp bản): bắt đầu từ hình tam giác, gấp phần đỉnh nhọn xuống chạm cạnh dài. Tiếp tục gấp cạnh dài vào trong từng nấc khoảng ba bốn phân cho tới khi được một dải rộng vừa ý. Dùng cho băng đô, buộc tóc, thắt nơ cổ, làm thắt lưng.
- Muốn dải khăn phẳng đẹp, vuốt phẳng mỗi lần gấp và giữ mép ở phía trong. Dải càng hẹp, kiểu thắt càng thanh; dải rộng hợp với kiểu buộc tóc hoặc băng đô bản to.
Thói quen nhỏ giúp ích nhiều: gấp khăn trên mặt bàn chứ không gấp trên tay, và đứng trước gương khi thắt. Lần đầu có thể mất vài phút; sau vài lần, bạn chỉ cần chưa tới một phút cho mỗi kiểu.
Bốn kiểu thắt khăn ở cổ
Khăn ở cổ là cách dùng phổ biến nhất. Bốn kiểu dưới đây đi từ dễ tới khó, hợp với áo sơ mi, áo thun cổ tròn, áo len, áo khoác:
- Nút đơn bên hông (kiểu cổ điển): gấp khăn vuông nhỏ thành dải hẹp, quàng quanh cổ, hai đầu gặp nhau lệch về một bên, thắt một nút đơn, kéo hai đầu khăn xoè nhẹ. Hợp áo sơ mi mở một cúc, áo thun trắng.
- Kiểu cao bồi: gấp khăn vuông vừa thành tam giác, đặt phần đỉnh tam giác trước ngực, vòng hai đầu ra sau gáy, bắt chéo rồi đưa ngược ra trước, thắt nút nhỏ dưới phần tam giác hoặc giấu nút ra sau. Hợp áo thun, áo khoác jeans, phong cách năng động.
- Nơ cổ áo: dùng khăn dài mảnh hoặc khăn vuông nhỏ gấp dải hẹp, luồn dưới cổ áo sơ mi, thắt nơ như buộc dây giày ở chính giữa hoặc lệch nhẹ. Hợp áo sơ mi công sở, thay cho cà vạt trong những dịp cần thanh lịch.
- Vòng lặp (khăn dài bản rộng): gấp đôi khăn theo chiều dài, quàng qua cổ, luồn hai đầu tự do qua vòng lặp ở đầu kia, kéo vừa ý. Hợp mùa lạnh miền Bắc, phòng điều hoà lạnh, áo khoác dạ.
Khăn ở cổ thu hút ánh nhìn lên khuôn mặt, vì vậy chọn màu khăn làm sáng da mặt bạn. Nếu không chắc, đặt khăn sát cằm trước gương dưới ánh sáng tự nhiên: màu hợp làm da trông tươi, màu không hợp làm quầng mắt và vùng da xỉn hiện rõ hơn.
Bốn kiểu dùng khăn trên tóc và quai túi
Ngoài cổ, khăn lụa còn rất hợp với tóc, nhất là những ngày tóc bết vì nóng, và với chiếc túi trơn cần thêm chút màu:
- Băng đô: gấp dải khăn rộng khoảng năm sáu phân, đặt ở đỉnh đầu, hai đầu khăn vòng xuống dưới tóc ở gáy, thắt nút đơn hoặc nơ ở gáy hoặc lệch một bên trên đỉnh. Tóc ngắn, tóc ngang vai, tóc buộc đều hợp.
- Buộc đuôi ngựa: buộc tóc bằng chun như bình thường, sau đó quấn dải khăn hẹp quanh chỗ chun, thắt nơ, để hai đầu khăn buông theo tóc. Cách này che được chun buộc tóc và làm kiểu đuôi ngựa đơn giản trở nên có điểm nhấn.
- Khăn trùm tóc kiểu cổ điển: gấp tam giác khăn vuông vừa hoặc lớn, phủ lên tóc với đỉnh tam giác ở phía sau, hai đầu vòng ra sau gáy thắt nút dưới tóc. Hợp đi biển, đi du lịch, đi chợ quê, chụp ảnh phong cách hoài cổ.
- Quai túi: gấp khăn vuông nhỏ thành dải hẹp, buộc một đầu vào chân quai, quấn xoắn quanh quai túi, buộc đầu còn lại ở chân quai bên kia; hoặc đơn giản thắt nơ một bên quai. Khăn bảo vệ quai khỏi mồ hôi tay và tạo màu cho túi trơn.
Nếu khăn hay tuột trên tóc trơn, dùng hai kẹp tăm nhỏ cùng màu tóc cố định ở hai bên đầu. Với tóc mỏng, xịt nhẹ một chút keo hoặc tạo độ phồng ở chân tóc trước khi buộc khăn giúp khăn bám hơn.
Lỗi thường gặp khi thắt khăn và cách sửa
Khăn trông cộm, phồng to ở cổ. Thường do khăn quá dày hoặc gấp dải quá rộng. Gấp dải hẹp hơn, thắt nút nhỏ, hoặc đổi sang khăn mỏng hơn. Người cổ ngắn nên chọn kiểu nút lệch bên, để hai đầu khăn rủ xuống tạo đường dọc.
Mép khăn lộ mặt trái, đường may. Khi gấp, luôn gập mép vào phía trong và để mặt phải ra ngoài ở phần dễ thấy nhất. Kiểm tra trước gương sau khi thắt và xoay khăn nếu cần.
Khăn và cổ áo tranh nhau. Áo có cổ bèo, cổ nơ hoặc cổ nhiều chi tiết thì không cần thêm khăn ở cổ; chuyển khăn lên tóc hoặc quai túi. Khăn ở cổ hợp nhất với cổ tròn trơn, cổ chữ V và cổ sơ mi đơn giản.
Thắt quá chặt. Khăn thắt chặt sát cổ vừa khó chịu trong ngày nóng vừa trông gò bó. Để lại một khoảng vừa một hai ngón tay giữa khăn và cổ.
Phối màu và hoạ tiết khăn với trang phục
Khăn hoạ tiết với đồ trơn. Đây là cặp dễ nhất. Áo sơ mi trắng, áo thun đen, váy liền một màu là nền cho chiếc khăn hoạ tiết chấm bi, kẻ sọc, hoa nhỏ, hình học. Chọn khăn có ít nhất một màu lặp lại màu áo hoặc giày để nối các món với nhau.
Khăn trơn với đồ hoạ tiết. Khi áo đã có hoa, kẻ sọc, khăn trơn cùng tông với một màu trong hoạ tiết áo giúp tổng thể không bị rối. Hai hoạ tiết khác nhau cùng lúc là kiểu phối khó, chỉ nên thử khi hai hoạ tiết khác hẳn kích cỡ và chung một gam màu.
Khăn làm điểm nhấn màu. Bộ đồ trung tính toàn đen, xám, be có thể được "thắp sáng" bằng một chiếc khăn màu nổi như đỏ, vàng mù tạt, xanh cô ban. Giữ các phụ kiện còn lại đơn giản để khăn làm nhân vật chính.
Khăn trong môi trường công sở. Chọn khăn hoạ tiết nhỏ, màu trầm hoặc pastel, thắt gọn kiểu nút đơn hay nơ nhỏ. Kiểu khăn quá phồng, màu quá chói dễ lấn át trang phục công sở.
Giặt, là và cất giữ khăn lụa cho bền
Khăn lụa tơ tằm nên giặt tay bằng nước mát với một chút dầu gội dịu nhẹ hoặc nước giặt dành cho đồ lụa. Ngâm ngắn vài phút, nhẹ nhàng nhúng lên xuống, không chà xát, không vắt xoắn. Xả lại bằng nước mát, sau đó đặt khăn lên một chiếc khăn bông sạch, cuộn lại để thấm bớt nước rồi phơi trong bóng râm. Ánh nắng gắt làm phai màu và giòn sợi lụa.
Khi là, đặt nhiệt độ thấp, là ở mặt trái khăn khi khăn còn hơi ẩm, hoặc đặt một lớp vải cotton mỏng lên trên. Mép khăn lụa cao cấp thường được cuốn tay, đừng là ép dẹt mép cuốn này. Satin polyester chịu nhiệt kém, là ở nhiệt độ cao dễ bị bóng loáng hoặc chảy sợi.
Cất khăn bằng cách cuộn tròn hoặc gấp lỏng, đặt trong ngăn kéo có lót vải hoặc treo vắt qua móc có bọc mềm. Tránh gấp chặt nhiều nếp cố định vì lâu ngày nếp gấp thành vệt. Mùa nồm, để một túi hút ẩm trong ngăn kéo; lụa và cotton dễ bị đốm mốc nếu để ẩm lâu.
Không xịt nước hoa trực tiếp lên khăn lụa vì cồn và tinh dầu có thể để lại vệt ố khó tẩy, nhất là trên lụa màu sáng. Nếu muốn khăn có mùi thơm, xịt nước hoa lên da trước, chờ khô rồi mới quàng khăn.
Câu hỏi thường gặp
Người mới nên mua khăn lụa cỡ nào?
Khăn vuông cỡ vừa khoảng 65 tới 70 centimet là linh hoạt nhất: đủ dài để thắt cổ kiểu cao bồi, làm băng đô hay buộc tóc, mà không quá cồng kềnh. Khăn vuông nhỏ hợp nếu bạn chủ yếu muốn buộc tóc hoặc trang trí quai túi.
Làm sao biết khăn là lụa tơ tằm thật?
Lụa tơ tằm thật mềm, mát tay, ít bóng loáng như nhựa, và nếp nhăn rơi tự nhiên. Cách chắc chắn nhất là đọc nhãn thành phần và mua ở nơi bán có thông tin rõ ràng. Các phép thử đốt sợi có thể làm hỏng khăn và không nên làm với khăn đã mua.
Khăn lụa có hợp với trời nóng không?
Lụa tơ tằm khá thoáng nên quàng nhẹ ở cổ vẫn dễ chịu khi ở trong phòng hoặc buổi chiều. Giữa trưa nắng gắt, chuyển khăn lên tóc hoặc quai túi sẽ thoải mái hơn. Satin polyester thường bí hơn lụa thật.
Khăn thắt cổ hay bị tuột nút thì làm sao?
Satin polyester trơn nên hay tuột. Hãy thắt nút kép thay cho nút đơn, gấp dải khăn hẹp hơn để nút chặt hơn, hoặc dùng một chiếc nhẫn khăn nhỏ luồn hai đầu khăn qua thay cho nút thắt.
Có thể dùng khăn lụa làm thắt lưng không?
Có. Gấp khăn dài mảnh hoặc khăn vuông lớn thành dải hẹp, luồn qua đỉa quần jeans hoặc quần âu, thắt nơ hoặc nút một bên hông. Cách này hợp với áo sơ mi sơ vin, mang lại cảm giác mềm mại hơn thắt lưng da.
Khăn lụa bị dính dầu, mỹ phẩm thì xử lý thế nào?
Thấm nhẹ vết bẩn bằng khăn giấy, không chà. Sau đó giặt tay vùng bẩn với chút dầu gội dịu nhẹ trong nước mát. Vết ố lâu ngày hoặc khăn lụa quý nên mang tới tiệm giặt khô có kinh nghiệm với đồ lụa.