Tìm phong cách riêng là quá trình quan sát mình hơn là chạy theo người khác: bạn xem lại những gì đang mặc thật sự, gom ảnh những bộ đồ khiến mình dừng lại nhìn, tìm điểm chung, rồi gói điểm chung đó vào ba từ khoá để làm thước đo khi mua và phối. Cả quá trình mất khoảng bốn đến sáu tuần nếu làm đều, và không cần mua gì trong lúc làm.
Bài này đi qua bảy bước theo thứ tự, mỗi bước có việc cụ thể để làm ở nhà. Mục tiêu không phải là có một phong cách "đúng", mà là có một bộ quy tắc của riêng bạn để mỗi sáng mở tủ ra không còn đứng nhìn mười phút rồi lại mặc bộ quen.
Bước 1–2: soi tủ đồ và ghi nhật ký mặc
Phong cách thật của bạn nằm trong những gì bạn đã chọn mặc, không nằm trong những gì bạn nghĩ mình thích. Hai bước đầu giúp nhìn thấy điều đó:
- Lấy toàn bộ quần áo ra khỏi tủ và chia ba nhóm: mặc thường xuyên, thỉnh thoảng mặc, gần như không mặc trong một năm qua. Đừng vứt gì ở bước này, chỉ chia nhóm.
- Với nhóm mặc thường xuyên, ghi ra giấy vì sao bạn hay chọn chúng: vừa người, mát, dễ phối, hợp công việc, được khen. Lý do lặp lại nhiều nhất là manh mối quan trọng.
- Với nhóm gần như không mặc, ghi lý do thật: chật, ngứa, nhăn, không có gì để phối cùng, hợp người trong ảnh nhưng không hợp mình, mua vì giảm giá.
- Ghi nhật ký mặc trong hai tuần: mỗi ngày chụp một tấm ảnh toàn thân trước gương và ghi một dòng cảm nhận, ví dụ "thoải mái cả ngày", "kéo áo suốt", "thấy tự tin khi họp".
- Cuối hai tuần, xem lại các tấm ảnh có ghi cảm nhận tốt và tìm điểm chung về phom, màu, chất vải.
Nhiều người ngạc nhiên ở bước này khi thấy mình thích nhìn váy hoa nhưng thực tế ngày nào cũng mặc quần âu và áo sơ mi trơn. Đó không phải mâu thuẫn, mà là dấu hiệu bạn cần một phong cách nền gọn gàng với một chút điểm nhấn mềm mại.
Bước 3: gom ảnh cảm hứng có chọn lọc
Sau khi biết mình đang mặc gì, bước tiếp theo là tìm hướng muốn đi. Lưu khoảng ba mươi đến năm mươi tấm ảnh bộ đồ khiến bạn dừng lại nhìn, từ mạng xã hội, tạp chí hay ảnh người đi đường bạn chụp lén phía sau, không thấy mặt. Lưu vào một thư mục riêng trong điện thoại, không cần ứng dụng đặc biệt.
Có ba điều nên lưu ý khi gom ảnh. Thứ nhất, ưu tiên ảnh đời thường hơn ảnh quảng cáo. Ảnh quảng cáo được ghim, kẹp, chỉnh sáng, mặc trên người mẫu tạo dáng; ảnh đời thường cho thấy quần áo khi đi lại, ngồi xuống, gặp gió. Thứ hai, chọn người có hoàn cảnh gần mình: cùng khí hậu, cùng kiểu công việc, dáng người tương tự. Bộ đồ len nhiều lớp ở xứ lạnh khó áp dụng cho buổi trưa ở Thành phố Hồ Chí Minh. Thứ ba, không lưu theo người, chỉ lưu theo bộ đồ. Phong cách của bạn không cần giống ai.
Khi đã có đủ ảnh, đặt chúng cạnh nhau và tự hỏi: những bộ này giống nhau ở đâu? Thường sẽ thấy vài điểm lặp lại rõ, như "luôn có một món rộng", "màu đất", "một chi tiết vintage", "ít trang sức". Ghi những điểm đó ra, chúng là nguyên liệu cho bước sau.
Nếu thấy ảnh lưu quá tạp, đừng lo. Loại bớt những tấm mà bạn thích vì người mặc hoặc vì khung cảnh chứ không phải vì quần áo. Còn lại khoảng hai mươi tấm là đủ.
Bước 4: chọn ba từ khoá phong cách
Vì sao là ba từ? Ba từ đủ để mô tả một phong cách có chiều sâu mà vẫn dễ nhớ khi đứng trong cửa hàng. Một từ thì quá chung, năm từ thì bắt đầu mâu thuẫn. Cách làm này được nhiều người tư vấn phong cách dùng vì nó biến cảm giác mơ hồ thành tiêu chí kiểm tra được.
Từ thứ nhất là cảm giác chính là điều bạn muốn người khác cảm nhận đầu tiên, ví dụ: gọn gàng, mềm mại, phóng khoáng, chỉn chu, ấm áp, trẻ trung.
Từ thứ hai là chất liệu hoặc phom mô tả thứ bạn chạm vào hoặc nhìn thấy, ví dụ: vải tự nhiên, đường thẳng, rủ, có cấu trúc, rộng thoải mái.
Từ thứ ba là điểm riêng thứ làm bạn khác người cùng phong cách, ví dụ: một chút cổ điển, màu nhấn đỏ, hoạ tiết kẻ, phụ kiện bạc, nét áo dài.
Kiểm tra bằng ảnh đặt ba từ cạnh hai mươi tấm ảnh cảm hứng và nhật ký mặc của bạn. Phần lớn ảnh nên khớp ít nhất hai từ. Nếu không khớp, đổi từ chứ đừng đổi ảnh.
Ví dụ giả định một bạn nhân viên ngân hàng chọn "gọn gàng, vải tự nhiên, nét cổ điển"; một bạn thiết kế đồ hoạ chọn "thoải mái, khối rộng, màu nhấn mạnh". Hai bộ ba này dẫn đến hai tủ đồ khác hẳn nhau dù cả hai đều đi làm văn phòng.
Bước 5: đặt vài luật mặc của riêng mình
Ba từ khoá cho bạn hướng đi; luật mặc biến hướng đi đó thành thói quen. Luật mặc là vài nguyên tắc ngắn bạn áp dụng cho hầu hết các ngày, giống như một bộ đồng phục cá nhân nhưng linh hoạt hơn. Ví dụ: "luôn có một món có cấu trúc", "chỉ một hoạ tiết mỗi bộ", "giày và túi cùng tông", "tay áo dài hoặc lửng để chống nắng".
Luật mặc tốt có ba đặc điểm. Nó cụ thể đến mức kiểm tra được trong gương. Nó xuất phát từ cuộc sống thật, như đi xe máy, ngồi phòng lạnh, phải ngồi bệt với con. Và nó không quá năm điều, để nhớ được mà không cần ghi chú.
Nhiều người thấy luật làm mất tự do. Thực tế ngược lại: khi đã có khung, bạn tốn ít thời gian chọn đồ buổi sáng hơn, và có thể dành sự sáng tạo cho một món nhấn thay vì cả bộ. Các nghiên cứu về sự mệt mỏi khi phải ra quyết định cho thấy việc giảm lựa chọn nhỏ hằng ngày giúp đầu óc nhẹ hơn, dù mức độ ảnh hưởng vẫn còn được tranh luận.
Luật mặc cũng là bộ lọc khi mua sắm. Đứng trước một chiếc váy đẹp, chỉ cần hỏi: nó có hợp ít nhất hai trong ba từ khoá và không phá luật mặc nào không? Nếu không, rất có thể nó sẽ rơi vào nhóm "gần như không mặc" trong tủ đồ sau vài tháng.
Bước 6: thử trong một tháng mà không mua thêm
Đây là bước nhiều người bỏ qua nhất, nhưng lại quyết định phong cách có bám được vào cuộc sống hay không:
- Phối lại đồ đang có theo ba từ khoá. Thử những cách kết hợp mới giữa nhóm mặc thường xuyên và nhóm thỉnh thoảng mặc.
- Tiếp tục chụp ảnh mỗi ngày và ghi chú ngắn. Lần này thêm một câu: bộ này khớp từ khoá nào?
- Ghi lại "khoảng trống": những lúc bạn muốn mặc theo hướng mới nhưng thiếu đúng một món, ví dụ thiếu một áo khoác mỏng có cấu trúc, thiếu một đôi giày màu trung tính.
- Đánh dấu món nên chia tay: món đã thử phối ba lần vẫn không hợp hướng mới. Có thể sửa, cho, đổi hoặc bán lại.
- Cuối tháng, xem danh sách khoảng trống. Món nào xuất hiện nhiều lần nhất là món đáng mua đầu tiên.
Bước này giúp tránh cái bẫy phổ biến: vừa tìm ra phong cách mới đã mua một loạt đồ theo hướng đó, để rồi nhận ra nó không hợp nhịp sống. Một tháng thử với đồ cũ rẻ hơn và trung thực hơn mọi lời khuyên.
Bước 7: điều chỉnh theo hoàn cảnh và chi tiết cá nhân
Phong cách hoàn chỉnh không chỉ có quần áo. Tóc, trang điểm, móng tay, kính, đồng hồ và cả mùi hương góp phần tạo cảm giác chung. Bạn không cần đổi hết, chỉ cần kiểm tra xem chúng có cùng hướng với ba từ khoá không. Một người chọn "gọn gàng, vải tự nhiên, nét cổ điển" có thể hợp tóc buộc thấp, son màu đất, đồng hồ dây da hơn là tóc uốn xù và móng đính đá.
Mùi hương cũng nằm trong bức tranh đó: nơi làm việc đông người và phòng kín thì chọn mùi nhẹ, xịt ít, còn chuyện chọn loại và nồng độ là một chủ đề riêng.
Hoàn cảnh cũng cần điều chỉnh. Khi chuyển việc, chuyển vùng, mang bầu, sinh con, vóc dáng thay đổi, hãy quay lại bước một và làm nhanh lại trong vài ngày. Ba từ khoá thường giữ được, chỉ cách thể hiện thay đổi. Ví dụ "chỉn chu" lúc đi làm là blazer và quần âu, lúc ở nhà chăm con là áo sơ mi cotton rộng và quần suông có túi.
Cuối cùng, cho phép mình phá luật đôi khi. Phong cách riêng là thứ phục vụ bạn, không phải thứ bạn phải phục vụ. Một ngày mặc khác hẳn thường giúp bạn hiểu rõ hơn vì sao mình chọn ba từ ban đầu, hoặc phát hiện từ thứ tư đáng thêm vào.
Những cái bẫy hay gặp khi đi tìm phong cách
Trong lúc làm bảy bước trên, có vài lối mòn khiến nhiều người bỏ cuộc giữa chừng hoặc kết thúc với một tủ đồ còn rối hơn trước:
- Sao chép nguyên một người. Mặc giống hệt một người trên mạng hiếm khi bền, vì bạn khác họ về công việc, khí hậu, vóc dáng và ngân sách. Lấy ý tưởng từ nhiều nguồn rồi lọc qua ba từ khoá của mình.
- Chạy theo món đang được nhắc nhiều. Một món xuất hiện dày đặc trong vài tuần chưa chắc hợp hướng của bạn. Đợi vài tuần, nếu vẫn còn muốn và nó qua được bộ lọc ba từ khoá thì mới tính.
- Đổi phong cách bằng cách mua cả loạt. Đây là cách tốn kém nhất và dễ hối tiếc nhất. Phong cách thật hình thành từ phối lại, thử, sửa, thêm từng món.
- Bỏ qua sự thoải mái. Bộ đồ đẹp trong ảnh nhưng ngứa, nóng, bó khi ngồi xe máy sẽ sớm bị bỏ xó. Thoải mái nên là một điều kiện bắt buộc, không phải điểm cộng.
- Đòi hoàn hảo ngay. Có những ngày bạn mặc lệch hướng vì vội, vì đồ chưa khô, vì thời tiết. Điều đó bình thường. Phong cách được đánh giá qua cả tháng, không phải qua một buổi sáng.
Nếu thấy mình đang rơi vào một trong các bẫy trên, quay lại nhật ký mặc. Những tấm ảnh ghi cảm nhận tốt là bằng chứng thật nhất về điều hợp với bạn.
Câu hỏi thường gặp
Mất bao lâu để tìm được phong cách riêng?
Với bảy bước trong bài, khoảng bốn đến sáu tuần là đủ để có ba từ khoá và vài luật mặc dùng được. Phong cách sẽ tiếp tục được tinh chỉnh trong nhiều tháng sau đó, nhất là khi cuộc sống thay đổi.
Không có nhiều tiền thì có tìm phong cách riêng được không?
Được, vì phần lớn quá trình dựa vào đồ đang có. Ba từ khoá còn giúp tiết kiệm vì bạn ngừng mua những món đẹp nhưng không hợp. Khi cần mua, đồ cũ, đồ đổi và tiệm may sửa đều là lựa chọn tốt.
Thích quá nhiều phong cách khác nhau thì chọn sao?
Chọn một phong cách làm nền cho ngày thường và giữ các phong cách khác làm điểm nhấn hoặc cho dịp riêng. Nhìn vào nhật ký mặc: phong cách khiến bạn thoải mái nhiều ngày nhất thường là nền phù hợp.
Có nên thuê người tư vấn phong cách không?
Có thể có ích nếu bạn muốn rút ngắn thời gian hoặc cần ý kiến khách quan. Trước khi thuê, hãy tự làm bước một đến ba để có thông tin mang theo, và hỏi rõ người tư vấn có khuyến khích mua sắm nhiều hay không.
Ba từ khoá có cần thay đổi theo tuổi không?
Không nhất thiết. Nhiều người giữ cùng ba từ khoá suốt nhiều năm, chỉ thay cách thể hiện theo tuổi, công việc và vóc dáng. Nếu thấy từ nào không còn đúng với mình, cứ thay mà không cần đổi hết.
Làm sao giữ phong cách khi đi làm có đồng phục?
Phong cách vẫn thể hiện được qua giày, túi, kiểu tóc, đồng hồ, cách xắn tay áo và trang phục ngoài giờ làm. Áp ba từ khoá vào những phần bạn được tự chọn là đủ.