Áo dài ngày Tết đẹp nhất khi vừa người, đúng dịp và mặc được cả ngày: chọn kiểu cổ hợp gương mặt, độ dài tà hợp chiều cao, quần đủ dài để che gần hết gót giày, vải không quá mỏng để không lộ, và thử ngồi, giơ tay, ngồi xe máy trước khi ra khỏi nhà.
Áo dài truyền thống ôm dáng, cổ cao, tà dài trang trọng hợp lễ gia tiên và đi lễ đầu năm; áo dài cách tân rộng hơn, tà ngắn, dễ mặc hơn khi đi chúc Tết, đi chơi. Bài này giúp bạn chọn kiểu theo dáng người và dịp, mặc kèm quần và giày thế nào, và xử lý những phiền toái quen thuộc như tà vướng xe, cổ cứa, đường may căng nách.
Truyền thống hay cách tân: chọn theo dịp
Không có kiểu nào đẹp hơn tuyệt đối; mỗi kiểu hợp một số dịp và một số kiểu người. So sánh nhanh:
| Tiêu chí | Áo dài truyền thống | Áo dài cách tân |
|---|---|---|
| Dáng | Ôm sát eo, may đo theo số đo | Suông hoặc ôm nhẹ, thường may sẵn theo size |
| Cổ | Cổ cao (cổ đứng) phổ biến nhất | Cổ tròn, cổ thuyền, cổ tàu thấp, có kiểu không cổ |
| Tà | Dài quá gối, thường tới bắp chân hoặc mắt cá | Ngắn quanh gối hoặc trên gối |
| Hợp dịp | Lễ gia tiên, cưới hỏi, đi lễ đầu năm, chụp ảnh trang trọng | Đi chúc Tết, dạo phố, đi làm ngày đầu năm, đi chơi |
| Độ thoải mái | Kém hơn khi ăn nhiều, ngồi lâu | Dễ cử động, đi xe máy tiện hơn |
| Cần chú ý | Phải thử lại nếu cân nặng thay đổi | Kiểu quá ngắn, quá rộng dễ mất vẻ áo dài |
Nhiều người chọn cách có hai chiếc: một chiếc truyền thống trơn màu trung tính dùng cho lễ và cưới hỏi nhiều năm, một chiếc cách tân màu tươi cho những ngày đi chơi. Cách này thực tế hơn mỗi năm may một chiếc mới theo trào lưu.
Chọn kiểu cổ, tay và tà theo dáng người
Áo dài bao trọn cơ thể nên chỉ cần vài thay đổi nhỏ ở cổ, tay, tà là cảm giác về tỉ lệ đã khác hẳn. Không có dáng người nào không mặc được áo dài, chỉ có kiểu hợp hơn:
- Gương mặt tròn hoặc cổ ngắn: cổ cao khoảng hai đến ba phân, hoặc cổ tròn thấp, cổ chữ U nông. Cổ quá cao dễ làm cổ trông ngắn lại.
- Cổ dài, mặt thon: cổ cao bốn đến năm phân rất đẹp; cổ thuyền cũng hợp.
- Vai rộng: tay raglan (đường may chéo từ nách lên cổ) của áo dài truyền thống vốn đã giúp vai mềm hơn. Tránh cổ thuyền quá rộng ngang.
- Dáng nhỏ, chiều cao khiêm tốn: tà dài tới bắp chân thay vì chạm mắt cá, xẻ tà cao ngang eo hoặc trên eo một chút, quần cùng màu với áo hoặc cùng tông để kéo dài đường nhìn.
- Dáng cao: tà dài tới mắt cá, vải có họa tiết to hoặc phối màu áo và quần tương phản đều đẹp.
- Dáng đầy đặn: vải có độ rủ (lụa, gấm mềm, chiffon có lót), màu trơn hoặc họa tiết nhỏ đều, may vừa chứ không bó; áo cách tân dáng suông nhẹ cũng là lựa chọn tốt.
- Tay áo: tay dài chấm cổ tay là kiểu kinh điển; tay lửng trên khuỷu hợp áo cách tân ngày nóng ở miền Nam.
Khi may đo, nói rõ với thợ bạn định mặc áo vào dịp gì và có hay đi xe máy không. Thợ có kinh nghiệm sẽ chỉnh độ xẻ tà, độ rộng nách cho phù hợp mà không làm mất dáng áo.
Vải, màu và độ trong suốt
Ngày Tết miền Bắc thường lạnh và ẩm, miền Nam nắng nóng. Ở miền Bắc, gấm, nhung, lụa dày, hoặc áo dài hai lớp có lót sẽ ấm và đứng dáng; có thể mặc áo giữ nhiệt mỏng màu da bên trong, chọn loại cổ thấp để không lộ ở cổ áo. Ở miền Nam, lụa mỏng có lót, voan có lót, linen pha mềm thoáng hơn.
Về màu, ngày Tết người Việt chuộng đỏ, vàng, hồng đào, xanh ngọc vì cảm giác tươi vui. Nếu đi lễ gia tiên ở nhà chồng hoặc nhà người yêu, nên chọn màu tươi nhưng không sặc sỡ quá, họa tiết nhã. Khi đi chúc Tết nhà có tang trong năm, nên chọn màu trầm hơn.
Độ trong suốt là điểm hay bị bỏ quên. Áo dài vải mỏng dưới nắng hoặc đèn flash có thể lộ rõ đồ lót. Cách kiểm tra: mặc áo đứng quay lưng về phía cửa sổ sáng, nhờ người khác nhìn hoặc chụp một tấm ảnh có flash. Nếu lộ, cần áo lót trơn cùng màu da, hoặc may thêm lớp lót thân. Quần áo dài cũng vậy, quần lụa trắng mỏng nên có lớp lót hoặc mặc quần lót cùng màu da.
Quần, giày và đồ lót: ba thứ quyết định dáng áo
Quần đủ dài. Quần áo dài truyền thống dài gần chạm đất khi đi giày. Quần ngắn để lộ cả mắt cá trông cụt và mất vẻ thướt tha. Khi may, mang theo đôi giày định đi để thợ đo độ dài quần.
Quần ống rộng vừa phải. Ống quá rộng vướng khi đi bộ, lên xuống bậc thang; ống quá hẹp mất vẻ mềm mại. Quần lưng chun tiện cho ngày ăn nhiều, quần cài khuy bên hông thì phẳng hơn.
Giày cao gót vừa sức hoặc giày bệt mũi nhọn. Gót cao giúp dáng đứng thẳng và quần rủ đẹp. Nhưng đi lễ chùa, đi chúc Tết nhiều nhà thì giày bệt, giày búp bê mũi nhọn hoặc giày gót vuông thấp thực tế hơn. Tránh giày thể thao đế dày đi với áo truyền thống.
Áo lót trơn, liền mảnh. Áo dài ôm sát nên lộ mọi đường viền ren, khoá móc. Áo lót trơn không đường may nổi, cùng màu da, và vừa người là quan trọng hơn mọi thứ khác.
Vớ và giày cho ngày lạnh. Miền Bắc lạnh có thể mang tất da màu da bên trong, hoặc giày mũi kín. Bốt cao cổ đi với áo dài truyền thống thường không hợp, với áo cách tân thì tùy kiểu.
Mỗi dịp ngày Tết một kiểu áo
Lễ cúng gia tiên đêm Ba Mươi, sáng Mùng Một. Đây là lúc trang trọng nhất, nhiều gia đình muốn con cháu mặc áo dài truyền thống. Màu tươi nhã như đỏ đô, hồng đào, vàng nghệ, họa tiết nhỏ. Vì đứng trước bàn thờ có nến và hương, chọn vải không quá dễ bén lửa, giữ tà và tay áo cách xa ngọn nến.
Đi chúc Tết họ hàng, hàng xóm. Đi nhiều nhà, ngồi nhiều kiểu ghế, ăn bánh kẹo, uống trà liên tục. Áo cách tân hoặc áo truyền thống may hơi rộng eo sẽ dễ chịu hơn. Giày dễ tháo vì nhiều nhà để giày ngoài cửa.
Đi lễ chùa, đền đầu năm. Ưu tiên kín đáo: tay dài, cổ không khoét sâu, quần dài, màu dịu. Bỏ giày ngoài chính điện, đường đi thường có bậc đá và đông người, nên chọn giày đế thấp chống trơn và giữ tà gọn.
Ngày đầu đi làm sau Tết. Nhiều cơ quan khuyến khích mặc áo dài ngày khai xuân. Áo dài cách tân màu trơn hoặc áo truyền thống tay dài đi với áo khoác dáng dài là đủ chỉn chu mà vẫn ngồi máy tính được. Nếu đi xe máy xa, mang áo dài trong túi đến nơi mới thay.
Chụp ảnh ngày Tết. Áo màu tươi đứng trước nền hoa đào, hoa mai, tường vàng rất dễ lên ảnh. Tránh màu trùng hệt nền hoa để không lẫn vào phông. Cách tạo dáng với áo dài được nói kỹ ở danh mục chụp ảnh đẹp.
Mặc áo dài ra đường: đi xe máy, ngồi ăn, lên xuống cầu thang
Áo dài đẹp khi đứng chụp ảnh nhưng ngày Tết là ngày di chuyển nhiều. Vài thao tác giúp bạn giữ áo gọn và an toàn:
- Trước khi lên xe máy, gom hai tà áo lại, vắt tà sau lên đùi hoặc buộc lỏng hai tà với nhau. Tà áo cuốn vào bánh xe là tình huống nguy hiểm thật, không chỉ làm rách áo.
- Ngồi sau xe nên ngồi hai chân hai bên nếu tà áo và quần cho phép; ngồi một bên thì giữ tà gọn, tay bám chắc. Đội mũ bảo hiểm cài quai đúng cách dù đi gần.
- Khi ngồi ghế, vén nhẹ tà sau sang một bên hoặc lên đùi trước khi ngồi để không ngồi đè làm nhăn tà và kéo căng cổ áo.
- Khi ăn, đặt khăn ăn lên đùi và ngực nếu áo màu nhạt; ngày Tết nhiều món có dầu, nước canh. Mang theo khăn ướt.
- Lên xuống cầu thang, nhấc nhẹ quần phía trước để không giẫm gấu. Bậc đá chùa, đình thường cao và trơn, đi chậm.
- Đem theo kim băng nhỏ: nếu đứt khuy bấm hông áo, một chiếc kim băng gài bên trong cứu được cả buổi.
Áo dài cũng cần áo khoác ngày lạnh. Áo khoác dạ dáng dài hoặc khăn choàng len mỏng hợp hơn áo phao thể thao; nếu chỉ có áo phao, cởi ra khi chụp ảnh và khi vào nhà.
Giữ áo dài bền qua nhiều mùa Tết
Áo dài lụa, gấm nên giặt tay nhẹ bằng nước mát và xà phòng dịu, hoặc đem giặt khô nếu vải có đính kết, thêu. Không vắt xoắn, không phơi dưới nắng gắt; phơi trong bóng râm, lộn trái áo, treo bằng móc có vai tròn để vai áo không bị nhô. Là ở nhiệt độ thấp, lót một lớp vải mỏng giữa bàn là và áo.
Cất áo trong túi vải thoáng, tránh túi nilon kín vì mùa nồm dễ ẩm mốc, ố vàng. Đặt vài gói hút ẩm trong tủ. Áo màu nhạt nên cất riêng, không treo sát áo màu đậm vì dễ lem màu trong ngày ẩm.
Trước Tết khoảng hai đến ba tuần, lấy áo ra thử lại. Cân nặng thay đổi chỉ vài cân cũng có thể làm áo truyền thống chật eo, căng nách. Tiệm may sát Tết thường rất đông, sửa sớm sẽ được làm kỹ hơn. Áo đã chật mà không sửa được, có thể đổi lấy kiểu cách tân rộng hơn, hoặc trao lại cho người vừa mặc.
Câu hỏi thường gặp
Người thấp có nên mặc áo dài tà dài không?
Có thể, nhưng nên để tà dài tới khoảng bắp chân thay vì chạm mắt cá, xẻ tà cao hơn một chút và chọn quần cùng tông màu áo. Đi kèm giày có gót vừa phải và quần đủ dài che gót sẽ kéo dài đường nhìn rất hiệu quả.
Áo dài truyền thống may xong có cần thử lại không?
Nên thử ít nhất một lần khi lấy áo và một lần trước dịp mặc vài tuần. Thử cả lúc ngồi, giơ tay, cúi người. Áo đứng thì vừa nhưng ngồi xuống căng nách, căng eo là lỗi thường gặp nhất và sửa được nếu báo thợ sớm.
Mặc áo dài với quần jeans hay quần âu có được không?
Với áo dài cách tân tà ngắn, đi dạo phố, quần âu ống suông hoặc quần jeans ống rộng màu trơn vẫn đẹp. Với áo dài truyền thống đi lễ, cưới hỏi thì nên mặc quần lụa hoặc quần vải mềm cùng bộ để giữ vẻ trang trọng.
Đang mang bầu có mặc áo dài ngày Tết được không?
Được, nên chọn kiểu áo dài bầu dáng suông, xẻ tà cao từ dưới ngực, quần lưng chun co giãn, vải mềm có độ rủ. Tránh may bó eo như áo truyền thống. Giày đế bằng và chú ý không ngồi một chỗ quá lâu.
Áo dài bị ố vàng ở cổ và nách có cứu được không?
Vết ố mới thường giặt tay với xà phòng dịu có thể nhạt bớt. Vết ố lâu trên lụa, gấm nên đem tiệm giặt khô có kinh nghiệm xử lý vải tơ tằm, đừng tự dùng thuốc tẩy mạnh vì dễ làm loang màu và mục sợi vải.
Có nên thuê áo dài thay vì may cho dịp Tết không?
Thuê hợp khi bạn cần kiểu đặc biệt cho một lần chụp ảnh hoặc dự lễ. Nếu năm nào cũng mặc, may một chiếc trơn vừa người dùng được lâu thường tiện hơn. Khi thuê, kiểm tra kỹ vết bẩn, khuy bấm và đường may lúc nhận áo.