Đồ đi làm văn phòng ở Việt Nam phải qua được ba "bài thi" trong một ngày: nửa tiếng trên xe máy dưới nắng hoặc mưa, tám tiếng ngồi phòng điều hoà lạnh, và vẫn trông chỉn chu khi bất ngờ phải gặp khách. Vì vậy vải thoáng không nhăn, dáng đủ rộng để ngồi lâu, một lớp áo khoác mỏng để ở văn phòng, và giày tách riêng giày đi đường với giày trong phòng là bốn thứ quan trọng hơn mọi xu hướng.
Bài này không bàn chuyện phối màu hay xây tủ đồ ít món (đã có ở danh mục phối đồ hằng ngày), mà tập trung vào những tình huống rất riêng của người đi làm ở thành phố Việt: mồ hôi, nắng, khói bụi, phòng lạnh, mưa chiều, và quy định trang phục khác nhau giữa các ngành.
Đọc quy định trang phục của nơi làm việc
Mỗi nơi làm việc có một mức trang trọng ngầm, ít khi được ghi rõ. Quan sát đồng nghiệp tuần đầu và đối chiếu với các mức dưới đây:
| Mức | Thường gặp ở | Trang phục điển hình |
|---|---|---|
| Trang trọng | Ngân hàng, cơ quan nhà nước, văn phòng luật, khối giao dịch khách hàng | Sơ mi, quần âu hoặc chân váy công sở, áo vest, giày kín mũi; có nơi có đồng phục |
| Công sở lịch sự | Phần lớn văn phòng doanh nghiệp, kế toán, hành chính | Áo kiểu, sơ mi, quần âu, chân váy midi, váy liền đơn giản, giày búp bê |
| Thoải mái lịch sự | Công ty công nghệ, sáng tạo, khởi nghiệp | Áo thun trơn có cổ, quần vải, jeans sẫm không rách, giày thể thao sạch |
| Tùy ngày | Nơi có ngày thứ Sáu thoải mái, ngày gặp khách trang trọng | Giữ một bộ "gặp khách" ở văn phòng |
Nếu công ty có quy định bằng văn bản hoặc có đồng phục, cứ theo đó. Nếu không, mặc nhỉnh hơn mặt bằng chung một chút trong tháng đầu là an toàn, sau đó điều chỉnh dần.
Một số ngành có yêu cầu riêng vì an toàn: nhân viên phòng thí nghiệm, nhà máy, bệnh viện thường phải mặc đồ bảo hộ, giày kín, buộc tóc. Khi đó trang phục cá nhân chỉ là phần bên trong, nên chọn đồ mỏng, thoáng.
Chọn vải: mát, ít nhăn, không lộ mồ hôi
Vải quyết định bạn có dễ chịu cả ngày hay không. So sánh những chất liệu hay gặp trong đồ công sở:
| Chất liệu | Ưu điểm | Nhược điểm | Hợp với |
|---|---|---|---|
| Cotton dày, cotton pha | Thấm mồ hôi, mát, dễ giặt | Dễ nhăn, cotton mỏng lộ vệt mồ hôi | Sơ mi, áo kiểu mùa nóng |
| Linen, linen pha | Rất thoáng, khô nhanh | Nhăn nhiều, linen pha bớt nhăn hơn | Quần ống rộng, áo khoác mỏng |
| Lụa, lụa pha | Mềm, rủ, trông sang | Lộ vệt nước, cần giặt tay | Áo kiểu, váy đi gặp khách |
| Vải tuyết mưa, vải âu pha co giãn | Ít nhăn, đứng dáng, bền | Bí hơn cotton nếu dày | Quần âu, chân váy, vest |
| Polyester mỏng | Không nhăn, rẻ, nhanh khô | Không thấm mồ hôi, dễ có mùi, tĩnh điện | Hạn chế cho mùa nóng |
| Len mỏng, dạ | Ấm, giữ dáng | Dễ xù, cần giặt nhẹ | Mùa đông miền Bắc |
Mẹo chống vệt mồ hôi: áo màu trắng, đen, xanh navy và họa tiết nhỏ che vệt mồ hôi tốt hơn màu xám, xanh nhạt trơn. Áo có lớp lót mỏng ở nách hoặc mặc thêm áo lót thấm hút bên trong cũng giúp nhiều.
Đọc nhãn thành phần vải khi mua: một lượng nhỏ sợi co giãn giúp quần âu ngồi lâu không bai gối, nhưng tỉ lệ sợi tổng hợp quá cao trong áo mùa hè sẽ bí.
Đi xe máy đến văn phòng mà vẫn gọn
Phần lớn người đi làm ở thành phố Việt đi xe máy. Quãng đường đó là lúc đồ dễ nhàu, bẩn và ướt nhất. Một thói quen gọn:
- Khoác áo chống nắng dáng dài hoặc váy chống nắng quấn ngoài để che bụi và nắng cho cả quần áo bên trong.
- Váy và chân váy chọn dáng chữ A, xếp ly hoặc xẻ vừa để ngồi xe được; chân váy bút chì bó gối đi xe máy vừa khó vừa dễ rách đường may.
- Đi giày bệt hoặc sandal quai hậu trên đường, để giày cao gót hoặc giày búp bê đẹp ở văn phòng. Giày cao gót đạp số và chống chân khi dừng đèn đỏ không an toàn.
- Đội mũ bảo hiểm và buộc tóc thấp sau gáy; mang lược nhỏ, kẹp tóc để chỉnh khi đến nơi.
- Ngày mưa: mặc áo mưa bộ hoặc áo mưa có tay thay vì áo choàng cánh dơi để quần không ướt. Để sẵn một đôi tất và khăn nhỏ ở văn phòng.
- Đến nơi sớm năm phút: vào nhà vệ sinh lau mồ hôi, chỉnh áo, thay giày rồi mới vào chỗ ngồi.
Nếu nơi làm việc có tủ cá nhân, giữ sẵn một chiếc áo sơ mi trắng, một quần hoặc chân váy tối màu. Áo bị dính mưa, bẩn bùn, đổ cà phê hay đột ngột phải đi gặp khách, bộ dự phòng này giải quyết ngay.
Phòng điều hoà lạnh: lớp áo thứ hai
Văn phòng nhiều nơi để điều hoà khá thấp, ngồi yên tám tiếng dễ lạnh vai, lạnh chân, nhất là với phụ nữ mặc áo mỏng. Một chiếc áo khoác mỏng để sẵn trên ghế là món đáng đầu tư nhất trong tủ đồ công sở: blazer vải nhẹ, cardigan len mỏng, áo khoác sơ mi dáng rộng. Màu trung tính như be, ghi, đen, xanh navy khoác được lên hầu hết áo bên trong.
Phần dưới cũng cần nghĩ tới. Quần dài vải dày vừa ấm hơn chân váy, nhưng nếu thích mặc váy, có thể để sẵn một chiếc khăn mỏng đắp chân khi ngồi, hoặc tất da mỏng màu da. Đi dép trong phòng thì chọn loại kín mũi để chân không lạnh.
Sự chênh lệch giữa trời nóng ngoài đường và phòng lạnh bên trong khiến nhiều người hay bị khô da, khô môi. Chuyện chăm da trong phòng điều hoà có ở danh mục chăm sóc da; ở đây chỉ lưu ý: vải len, dạ cọ vào da khô có thể ngứa, nên mặc áo lót cotton bên trong.
Mùa nóng và mùa lạnh: hai tủ đồ khác nhau
Mùa nóng miền Nam và hè miền Bắc. Áo tay ngắn hoặc tay lửng vải thoáng, quần ống rộng, chân váy midi xòe nhẹ. Tránh áo hai dây, áo quá mỏng không lót ở nơi trang trọng; nếu thích áo sát nách, luôn có áo khoác mỏng khi vào họp.
Mùa mưa. Quần lửng mắt cá hoặc quần ống suông vừa chạm giày, tránh ống dài quét đất dễ thấm nước bẩn. Giày nhựa, sandal quai chắc cho quãng đường, đổi giày khi đến nơi.
Mùa đông miền Bắc. Áo giữ nhiệt mỏng cổ thấp mặc trong, ngoài là sơ mi hoặc áo len, ngoài cùng là áo khoác dạ hoặc áo phao. Vào phòng ấm thì cởi bớt lớp ngoài cùng, nên lớp giữa phải đủ chỉn chu để ngồi làm việc.
Mùa nồm. Đồ phơi không khô, dễ có mùi ẩm. Chọn vải nhanh khô cho tuần nồm, sấy hoặc là kỹ trước khi mặc, để vài túi thơm khô trong tủ quần áo.
Ngày nắng gắt. Áo chống nắng che được nhiều nhưng không thay được kem chống nắng cho mặt, cổ và mu bàn tay; găng tay chống nắng mỏng giúp bàn tay không sạm sau nhiều năm đi xe máy.
Những món đáng có trong tủ đồ công sở
Thay vì liệt kê theo xu hướng, đây là các món giải quyết nhiều tình huống nhất cho người đi làm ở Việt Nam:
- Hai đến ba chiếc sơ mi hoặc áo kiểu trơn màu sáng, vải thấm hút.
- Hai chiếc quần âu ống suông hoặc ống rộng màu tối, vải ít nhăn có chút co giãn.
- Một chân váy midi chữ A hoặc xếp ly đi xe máy được.
- Một chiếc váy liền dáng suông hoặc thắt eo nhẹ, mặc riêng hoặc khoác blazer cho ngày gặp khách.
- Một blazer vải nhẹ hoặc cardigan mỏng để ở văn phòng.
- Một đôi giày búp bê hoặc giày gót vuông thấp êm chân để ở văn phòng, một đôi sandal hoặc giày bệt đi đường.
- Một túi đủ lớn để laptop và đồ cá nhân, có khoá kéo khi đi xe máy.
Phối những món này thành nhiều bộ khác nhau và cách chọn món hợp dáng người có ở danh mục phối đồ hằng ngày. Điều cần nhấn mạnh ở đây: món nào cũng phải ngồi được tám tiếng và đi xe máy được, nếu không nó sẽ chỉ nằm trong tủ.
Ngày đặc biệt ở văn phòng: gặp khách, thuyết trình, liên hoan
Ngày gặp khách hoặc thuyết trình, nâng mức trang trọng lên một bậc so với ngày thường: thêm blazer, đổi áo thun sang sơ mi, giày kín mũi. Chọn trang phục đã mặc thử và quen, không mặc đồ mới lần đầu vào ngày quan trọng vì có thể phát hiện ra áo bị bung cúc, chân váy quá ngắn khi đứng trên bục.
Ngày liên hoan sau giờ làm, mang theo một món đổi không khí: khuyên tai nổi hơn, son màu đậm hơn, một chiếc áo kiểu thay cho sơ mi. Nếu là tiệc tất niên của công ty có chủ đề riêng, danh mục này có bài riêng cho dịp đó.
Ngày đi công tác ngắn, chọn đồ ít nhăn, cùng một tông màu để phối lẫn, và luôn có một bộ đủ chỉn chu cho buổi làm việc chính, để trong hành lý xách tay. Hành lý ký gửi có thể chậm, nhưng cuộc họp thì không chờ.
Chăm đồ công sở để luôn phẳng và bền
Đồ đi làm mặc nhiều, giặt nhiều, nên cách chăm quyết định nó trông mới được bao lâu. Sơ mi và áo kiểu nên giặt chế độ nhẹ, cho vào túi giặt, lộn trái trước khi giặt để giữ màu và tránh xù. Phơi bằng móc vai tròn ngay sau khi giặt xong, vuốt phẳng cổ và nẹp áo bằng tay; nhiều chiếc áo gần như không cần là nếu phơi đúng cách.
Quần âu và chân váy nên treo bằng móc kẹp gấu hoặc gấp theo đường ly, không vo tròn. Áo blazer không cần giặt sau mỗi lần mặc; treo thoáng qua đêm, chải nhẹ bụi, chỉ giặt khi bẩn hoặc có mùi. Vải len, dạ nên giặt tay hoặc giặt khô theo hướng dẫn trên nhãn.
Vệt mồ hôi ố vàng ở cổ và nách xuất hiện khi mồ hôi tích lại lâu ngày. Giặt sớm sau khi mặc, không để áo bẩn qua nhiều ngày trong giỏ, và để chất khử mùi khô hẳn trước khi mặc áo sẽ giảm đáng kể. Áo trắng đã ố có thể ngâm với chất tẩy dịu dành cho đồ trắng theo đúng hướng dẫn, không trộn nhiều loại chất tẩy với nhau.
Giày đi làm nên có hai đôi để luân phiên, cho mỗi đôi một ngày khô thoáng. Giày da lau ẩm và để nơi thoáng, giày vải có thể giặt tay. Sửa giày ở tiệm khi gót mòn sớm sẽ giữ dáng đi đẹp và đỡ trượt ngã khi sàn văn phòng trơn.
Câu hỏi thường gặp
Đi làm văn phòng mặc quần jeans có được không?
Tùy nơi. Công ty công nghệ, sáng tạo thường chấp nhận jeans sẫm màu, dáng đứng, không rách. Ngân hàng, cơ quan, nơi giao dịch khách hàng thì ít khi chấp nhận. Quan sát đồng nghiệp và cấp trên trong tuần đầu là cách chắc nhất.
Mặc váy đi xe máy đi làm thế nào cho an toàn?
Chọn váy chữ A, xếp ly hoặc váy suông dài qua gối, khoác thêm váy chống nắng quấn ngoài để giữ váy không bay. Tránh váy quá dài dễ cuốn vào bánh xe và váy bó sát gối khó ngồi. Đi giày bệt trên đường, đổi giày khi đến nơi.
Làm sao để áo sơ mi không bị nhăn sau quãng đường đi làm?
Chọn vải cotton pha hoặc vải có chút sợi tổng hợp chống nhăn, là kỹ từ tối hôm trước, treo áo trên móc vai tròn. Khoác áo chống nắng rộng bên ngoài thay vì bó sát. Có thể để một chai xịt làm phẳng vải ở văn phòng.
Đồng phục công ty quá nóng thì có cách nào dễ chịu hơn?
Mặc áo lót cotton mỏng thấm hút bên trong, chọn size vừa không bó, mang theo khăn nhỏ thấm mồ hôi. Nếu đồng phục thật sự không hợp khí hậu, có thể góp ý với bộ phận nhân sự về chất liệu khi công ty đặt đợt may mới.
Có nên đi giày cao gót cả ngày ở văn phòng không?
Không nên nếu công việc cần đi lại nhiều. Giày gót vuông thấp ba đến năm phân hoặc giày búp bê êm chân thực tế hơn. Đi cao gót cả ngày kéo dài có thể gây đau bàn chân, đau gót; nếu đau kéo dài nên hỏi bác sĩ.
Mới đi làm, chưa có nhiều đồ thì nên mua gì trước?
Hai chiếc quần âu màu tối, ba áo sơ mi hoặc áo kiểu trơn màu sáng, một blazer hoặc cardigan mỏng và một đôi giày búp bê êm. Chừng đó phối được cả tuần. Nhận lương rồi mới bổ sung dần theo nhu cầu thật.