Nhiệt làm tóc vào nếp vì nó tạm thời phá rồi sắp xếp lại các liên kết yếu trong sợi tóc; cùng lúc, nhiệt cao làm nước trong tóc bốc hơi nhanh và làm biến tính protein, khiến tóc khô, giòn dần. Dùng nhiệt ít hư nhất nghĩa là: tóc phải khô trước khi là hay uốn, chọn mức nhiệt thấp nhất vẫn làm được việc, lướt ít lần, và có lớp bảo vệ trước khi dùng nhiệt.
Bài viết cho người tự làm tóc ở nhà với máy sấy, máy là phẳng (máy duỗi) và máy uốn cầm tay. Uốn, duỗi bằng hoá chất ở tiệm là chuyện khác, được nói ở bài về làm tóc ở salon trong danh mục này.
Nhiệt làm gì với sợi tóc
Trong sợi tóc có nhiều loại liên kết giữ hình dạng. Một số liên kết rất bền, chỉ thay đổi khi dùng hoá chất uốn, duỗi. Một số khác yếu hơn, bị nước và nhiệt phá vỡ tạm thời. Khi bạn sấy hay là tóc theo một hình dạng rồi để nguội, các liên kết yếu hình thành lại theo hình dạng mới, đó là lý do tóc giữ nếp đến lần gội tiếp theo hoặc đến khi gặp ẩm.
Vấn đề là nhiệt cao làm nước trong sợi tóc bốc hơi quá nhanh. Với tóc còn ướt mà áp thẳng máy là nóng, nước có thể sôi bên trong, tạo những bọt khí nhỏ làm sợi tóc phồng rộp, giòn, dễ gãy. Tiếng xèo xèo và hơi bốc lên khi là tóc chưa khô là dấu hiệu bạn đang làm hại tóc.
Ngoài ra, nhiệt độ cao lặp lại nhiều lần làm lớp biểu bì bong tróc, protein trong tóc biến tính, màu nhuộm phai nhanh hơn. Tổn thương này cộng dồn theo thời gian, nên một lần là không sao, nhưng là hằng ngày trong nhiều tháng thì phần ngọn sẽ khô, xơ, chẻ rõ.
Điều này không có nghĩa phải bỏ hẳn máy sấy hay máy là. Sấy đúng cách thậm chí có thể ít hại hơn để tóc ướt rất lâu, vì tóc ngấm nước lâu cũng làm lớp biểu bì phồng lên. Quan trọng là liều lượng nhiệt và cách dùng.
Sấy tóc đúng cách
Máy sấy là dụng cụ phổ biến nhất và cũng hay bị dùng sai nhất. Các bước sau giúp tóc khô nhanh mà ít hại:
- Thấm bớt nước bằng khăn mềm hoặc áo thun cotton, để tóc ráo khoảng mười đến mười lăm phút, không sấy khi tóc còn nhỏ nước.
- Thoa xịt dưỡng có chống nhiệt hoặc kem dưỡng không xả lên thân và ngọn tóc, gỡ rối bằng lược răng thưa.
- Chọn mức nhiệt vừa và mức gió mạnh. Gió mạnh làm khô nhanh hơn nhiệt cao, ít hại hơn.
- Giữ máy cách tóc khoảng một gang tay, liên tục di chuyển, không chĩa lâu vào một điểm.
- Sấy chân tóc và da đầu trước, hướng gió từ chân xuống ngọn để lớp biểu bì nằm xuôi, tóc bóng hơn.
- Khi tóc khô khoảng tám, chín phần, chuyển sang nhiệt thấp hoặc gió mát để hoàn thiện; phần ngọn có thể để khô tự nhiên.
- Kết thúc bằng một lượt gió mát để cố định nếp.
Đầu thổi hẹp (đầu dẹt gắn vào máy sấy) giúp gió đi đúng hướng, tóc mượt hơn. Đầu khuếch tán hình đĩa hợp với tóc xoăn, giữ lọn xoăn không bị gió thổi tung. Vệ sinh lưới hút gió phía sau máy định kỳ để máy không quá nóng.
Máy là phẳng và máy uốn: chỉnh nhiệt và thao tác
Tóc phải khô hoàn toàn. Đây là điều kiện bắt buộc. Không là, uốn tóc còn ẩm, kể cả khi máy quảng cáo dùng được cho tóc ướt.
Chọn nhiệt thấp nhất vẫn làm được việc. Bắt đầu ở mức thấp, tăng dần đến khi tóc vào nếp sau một, hai lượt. Tóc mảnh, tóc đã tẩy nhuộm cần mức thấp hơn tóc dày, cứng. Máy không có điều chỉnh nhiệt thường chạy ở một mức khá cao, dùng ít hơn.
Chia lọn nhỏ. Lọn tóc mỏng, rộng bằng bản máy, giúp nhiệt đi đều, chỉ cần một lượt. Lọn quá dày thì phải lướt nhiều lần, tổng nhiệt còn nhiều hơn.
Lướt đều, không dừng. Kéo máy là với tốc độ đều từ chân xuống ngọn, không kẹp chặt rồi dừng ở một chỗ. Máy uốn giữ lọn vài giây theo độ dày tóc rồi nhả ra.
Đừng là lại một lọn nhiều lần trong ngày. Nếu tóc mất nếp, xịt một chút sản phẩm giữ nếp hoặc buộc gọn, thay vì là lại.
Giữ bản máy sạch. Sản phẩm tóc cháy bám trên bản máy làm nhiệt không đều và kéo giật tóc. Lau khi máy đã nguội, rút điện, bằng khăn ẩm.
Mức nhiệt tham khảo theo loại tóc
Mức nhiệt trên máy mỗi hãng hiển thị khác nhau, có máy ghi độ C, có máy chỉ ghi số cấp. Bảng dưới là hướng tham khảo phổ biến, không phải quy định; luôn bắt đầu thấp và theo dõi tóc:
| Loại tóc | Hướng chọn nhiệt | Lưu ý |
|---|---|---|
| Tóc mảnh, tóc đã tẩy, tóc đang hư | Mức thấp, thường dưới khoảng 150 độ C | Lọn nhỏ, một lượt; nếu tóc có mùi khét thì hạ ngay |
| Tóc thường, chưa qua hoá chất | Mức trung bình | Phần lớn tóc vào nếp ở mức này nếu chia lọn đúng |
| Tóc dày, cứng, xoăn tự nhiên | Mức trung bình đến cao, nhưng vẫn nên dưới khoảng 200 độ C | Ưu tiên chia lọn mỏng hơn là tăng nhiệt |
| Tóc nhuộm màu sáng, màu thời trang | Mức thấp đến trung bình | Nhiệt cao làm màu phai, đổi tông nhanh |
Nếu thấy khói, mùi khét hoặc nghe tiếng xèo, hãy dừng lại: hoặc tóc còn ẩm, hoặc nhiệt quá cao, hoặc có sản phẩm cháy trên bản máy. Cảm giác tóc "giòn" sau khi là là dấu hiệu cần giảm tần suất.
Xịt chống nhiệt làm được gì và không làm được gì
Các sản phẩm bảo vệ khỏi nhiệt thường chứa những chất tạo màng như silicone hoặc polymer, phủ lên sợi tóc để nhiệt truyền vào chậm và đều hơn, đồng thời giảm ma sát khi kéo máy qua. Một số nghiên cứu trong phòng thí nghiệm cho thấy tóc được phủ sản phẩm chịu tổn thương ít hơn tóc không có gì khi cùng chịu nhiệt.
Nhưng xịt chống nhiệt không biến máy là nóng thành vô hại. Nó giảm bớt tổn thương, không triệt tiêu. Dùng xịt rồi tăng nhiệt lên tối đa và là mỗi ngày thì tóc vẫn hư. Hãy coi nó là lớp đệm cộng thêm, không phải giấy phép dùng nhiệt thoải mái.
Cách dùng: xịt lên tóc ẩm trước khi sấy, hoặc lên tóc khô trước khi là, uốn, cách tóc một khoảng để phân bố đều, rồi chải cho sản phẩm phủ đều từng lọn. Với tóc khô, đợi sản phẩm khô hẳn rồi mới dùng máy, vì lớp xịt còn ướt cũng gây tiếng xèo như tóc ẩm.
Đọc hướng dẫn trên bao bì để biết sản phẩm dùng cho tóc ẩm hay khô, và có giới hạn nhiệt độ được khuyến nghị hay không.
Tạo nếp không cần nhiệt và an toàn khi dùng máy
Những ngày muốn cho tóc nghỉ, các cách tạo nếp sau dùng được với tóc dài ngang vai trở xuống:
- Búi xoắn khi tóc còn ẩm khoảng tám phần, để vài giờ hoặc qua đêm (tóc không quá ướt), tháo ra được lọn sóng nhẹ.
- Tết hai hoặc nhiều bím khi tóc ẩm, sáng tháo ra được sóng nhỏ đều.
- Cuộn tóc vào lô mềm bằng xốp hoặc vải trước khi ngủ; chọn lô không có kim loại sắc cạnh.
- Quấn tóc quanh một dải khăn vải mềm vòng qua đầu như vòng nguyệt quế, tháo ra được sóng to.
Về an toàn, máy là và máy uốn có thể nóng đến mức gây bỏng da ngay lập tức. Không để máy đang nóng trên giường, đệm, khăn, gần nước; rút điện ngay sau khi dùng; để xa tầm tay trẻ nhỏ. Không dùng máy có dây điện nứt, phích cắm lỏng, hay máy từng bị rơi vào nước. Ở nhà tắm, giữ máy sấy xa bồn nước và không dùng khi tay ướt.
Nếu lỡ bị bỏng nhẹ, xả vùng bỏng dưới vòi nước mát sạch khoảng hai mươi phút, không bôi kem đánh răng, nước mắm hay dầu. Bỏng phồng rộp rộng, bỏng ở mặt, mắt thì đến cơ sở y tế.
Những sai lầm hay gặp khi tự làm tóc bằng nhiệt
Phần lớn tóc hư vì nhiệt ở nhà không do máy kém, mà do vài thói quen lặp lại mỗi ngày. Đối chiếu xem bạn có đang mắc lỗi nào:
- Là tóc khi chân tóc còn ẩm vì vội đi làm. Phần ngọn khô nhưng chân và lớp tóc bên trong vẫn ẩm, nước sôi lên ở đó. Sấy khô hẳn trước, hoặc chọn kiểu buộc gọn cho buổi sáng hôm đó.
- Vặn nhiệt lên tối đa cho nhanh. Mức nhiệt cao nhất của máy thường dành cho tóc rất dày, cứng. Với phần lớn tóc, nó gây hư nhiều hơn mà nếp không đẹp hơn.
- Kẹp một lọn quá dày rồi kéo đi kéo lại. Tổng thời gian tiếp xúc nhiệt còn lâu hơn chia lọn mỏng lướt một lần.
- Là lên tóc vừa thoa dầu dưỡng nhiều. Một số dầu nặng gặp bản nóng có thể bốc khói, bám bản máy. Dùng sản phẩm ghi rõ dùng trước khi tạo kiểu nhiệt, với lượng vừa.
- Uốn bằng máy ngay sau khi vừa nhuộm, tẩy ở tiệm. Tóc vừa qua hoá chất đang yếu, nên cho tóc vài ngày đến một tuần nghỉ.
- Dùng máy sấy chĩa sát da đầu. Ngoài làm khô tóc, nhiệt sát quá có thể làm da đầu rát, khô, bong vảy.
- Không bao giờ cho tóc ngày nghỉ. Một, hai ngày mỗi tuần để tóc tự nhiên, búi gọn hay tết bím, giúp giảm đáng kể tổng lượng nhiệt cả tháng.
Sửa được hai, ba lỗi trong danh sách này thường đã đủ để thấy phần ngọn tóc bớt khô sau vài tháng, mà bạn vẫn giữ được kiểu tóc mình thích.
Câu hỏi thường gặp
Để tóc khô tự nhiên có tốt hơn sấy không?
Để khô tự nhiên tránh được nhiệt, nhưng tóc ngấm nước rất lâu, nhất là mùa nồm, cũng không hẳn tốt vì da đầu ẩm lâu dễ ngứa. Kết hợp là hợp lý nhất: sấy khô chân tóc ở nhiệt vừa, phần ngọn để khô tự nhiên.
Ngày nào cũng là tóc có sao không?
Là hằng ngày làm tổn thương cộng dồn nhanh hơn, đặc biệt với tóc mảnh, tóc nhuộm. Nếu cần tóc thẳng mỗi ngày, giữ nếp lâu hơn bằng cách ngủ tóc khô, vỏ gối trơn, và chỉ là lại phần mái hoặc lọn mất nếp thay vì cả đầu.
Máy là bản gốm và bản titan khác nhau thế nào?
Hai loại khác nhau về cách truyền nhiệt và tốc độ nóng lên. Với người tự làm ở nhà, quan trọng hơn là máy có điều chỉnh được nhiệt và bản máy phẳng, trơn, kẹp đều. Chất liệu bản không bù được cho thói quen dùng nhiệt quá cao.
Tóc bị là cháy, khét rồi có cứu được không?
Phần tóc đã cháy, giòn, dễ gãy thì không phục hồi được. Dầu xả, kem ủ giúp phần đó mềm hơn tạm thời. Cách triệt để là tỉa bỏ phần hư và giảm nhiệt cho phần tóc mới mọc ra.
Sấy tóc ngay sau khi gội có làm rụng tóc không?
Sấy đúng cách không làm tóc rụng từ chân. Những sợi rơi khi sấy thường là sợi đã rụng sẵn hoặc tóc gãy do chải mạnh lúc tóc ướt. Gỡ rối nhẹ tay, sấy nhiệt vừa, giữ máy cách tóc là đủ an toàn.
Có nên dùng máy uốn cho tóc mới nhuộm không?
Nên chờ vài ngày để tóc ổn định sau nhuộm, rồi dùng nhiệt ở mức thấp đến trung bình, có lớp chống nhiệt. Nhiệt cao làm màu nhuộm phai và đổi tông nhanh, đặc biệt các màu sáng hoặc màu thời trang.