Dầu xả dùng sau mỗi lần gội để làm mượt và gỡ rối; kem ủ (mặt nạ tóc) là bản đậm đặc hơn, dùng định kỳ cho tóc khô hoặc đã qua hoá chất; dầu dưỡng và xịt dưỡng là loại không xả, bôi lên tóc ẩm hoặc khô để bảo vệ ngọn và chống rối trong ngày. Thứ tự hợp lý là: gội, dầu xả hoặc kem ủ, thấm khô, rồi mới đến dưỡng không xả.
Bạn không cần đủ cả bốn loại. Tóc khoẻ, ngắn, chưa qua hoá chất thường chỉ cần dầu xả. Tóc dài, khô, nhuộm hoặc hay dùng nhiệt mới cần thêm kem ủ và dưỡng không xả. Hiểu từng loại làm gì sẽ giúp bạn khỏi mua chồng chéo và khỏi bôi sai chỗ.
Vì sao tóc cần dầu xả sau khi gội
Mỗi sợi tóc có lớp ngoài cùng gọi là lớp biểu bì, gồm những tế bào dẹt xếp chồng như vảy cá hoặc như ngói lợp nhà. Khi lớp vảy nằm phẳng, tóc trơn, bóng và ít rối. Khi lớp vảy bị nâng lên hoặc sứt mẻ do nắng, nhiệt, hoá chất, chải mạnh, sợi tóc ráp, xỉn, các sợi móc vào nhau thành rối.
Dầu gội làm sạch dầu và bụi, nhưng đồng thời cũng lấy đi một phần lớp màng tự nhiên bảo vệ tóc, khiến tóc sau gội hơi ráp. Bề mặt tóc hư tổn thường mang điện tích âm. Phần lớn dầu xả chứa các chất mang điện tích dương, bám vào chỗ hư, phủ một lớp mỏng giúp lớp biểu bì phẳng hơn, giảm ma sát giữa các sợi. Vì vậy tóc mượt và dễ chải ngay sau khi xả.
Điều quan trọng cần hiểu: dầu xả làm tóc dễ chịu hơn, ít gãy khi chải, nhưng không "chữa" được tóc hư theo nghĩa làm sợi tóc lành lại. Tóc là phần sợi đã sừng hoá, không còn tế bào sống để tự sửa chữa. Mọi sản phẩm chỉ có thể phủ, lấp tạm và bảo vệ phần còn lại.
Hiểu như vậy để đặt kỳ vọng đúng với lời quảng cáo "phục hồi hư tổn". Một mái tóc hư nặng sẽ trông và sờ tốt hơn nhiều khi chăm đúng, nhưng phần ngọn đã chẻ, đã giòn thì chỉ có cắt đi mới hết.
So sánh nhanh bốn nhóm sản phẩm dưỡng tóc
Bảng dưới tóm tắt điểm khác nhau chính. Tên gọi trên bao bì có thể khác nhau giữa các hãng, nên nhìn vào hướng dẫn sử dụng (xả hay không xả) để phân loại:
| Nhóm | Dùng khi nào | Bôi ở đâu | Có xả lại không |
|---|---|---|---|
| Dầu xả | Sau mỗi lần gội | Thân và ngọn tóc | Có, sau một đến ba phút |
| Kem ủ, mặt nạ tóc | Một đến hai lần mỗi tuần, thay cho dầu xả hôm đó | Thân và ngọn, phần hư nhiều nhất | Có, sau năm đến mười lăm phút tuỳ hướng dẫn |
| Kem dưỡng, sữa dưỡng không xả | Sau khi gội, lúc tóc còn ẩm | Thân và ngọn | Không |
| Dầu dưỡng, serum tóc | Lúc tóc ẩm hoặc khô, trước khi sấy hoặc trong ngày | Chủ yếu ngọn tóc, lượng rất ít | Không |
| Xịt dưỡng, xịt gỡ rối | Tóc ẩm hoặc khô, khi cần gỡ rối, trước khi dùng nhiệt | Toàn bộ thân tóc, cách da đầu | Không |
Nhiều sản phẩm gộp chức năng, ví dụ xịt dưỡng có thêm chất chống nhiệt, hay dầu xả dùng được như kem ủ khi để lâu. Không cần mua riêng từng loại nếu một sản phẩm đã làm được hai việc bạn cần.
Thoa dầu xả đúng cách
Dầu xả có tác dụng hay không phụ thuộc nhiều vào cách thoa. Các bước sau dành cho tóc dài ngang vai trở xuống; tóc ngắn làm tương tự với lượng ít hơn:
- Sau khi xả sạch dầu gội, vắt nhẹ cho tóc bớt nước. Tóc ướt sũng làm dầu xả bị loãng và trôi đi.
- Lấy một lượng vừa phải, xoa đều trong lòng bàn tay, thoa từ ngang tai trở xuống, tập trung ở ngọn. Phần chân tóc gần da đầu thường đã có dầu tự nhiên, không cần.
- Dùng lược răng thưa chải nhẹ để dầu xả phủ đều và gỡ rối luôn lúc này, khi tóc đang trơn nhất.
- Để khoảng một đến ba phút, hoặc theo hướng dẫn trên bao bì. Để lâu hơn không làm tóc "ngấm" thêm nhiều với dầu xả thông thường.
- Xả bằng nước mát hoặc hơi ấm cho đến khi tóc hết nhớt nhưng vẫn còn cảm giác mềm. Không cần xả đến mức tóc rít.
Nếu tóc bạn dễ bết, chân tóc xẹp sau khi gội, nhiều khả năng dầu xả đã dính vào da đầu hoặc chưa xả sạch. Gội đầu cúi về phía trước, xả nước từ gáy xuống giúp hạn chế dầu xả chảy ngược lên chân tóc.
Kem ủ tóc: bao lâu một lần, có cần ủ nóng không
Kem ủ đậm đặc hơn dầu xả, thường chứa nhiều chất làm mềm, dầu và các thành phần giữ ẩm hơn. Với tóc khô, tóc đã nhuộm, tẩy, uốn, duỗi, dùng kem ủ một đến hai lần mỗi tuần giúp tóc mềm và ít rối rõ hơn so với chỉ dùng dầu xả. Hôm ủ tóc thì không cần dầu xả nữa.
Tóc khoẻ, ít hư tổn, hoặc tóc mảnh dễ bết thì không cần ủ thường xuyên. Ủ quá nhiều với tóc mảnh có thể khiến tóc nặng, xẹp, mất độ phồng. Hai tuần một lần, hoặc chỉ khi thấy ngọn khô hơn thường, là vừa.
Ủ nóng bằng khăn ấm hay mũ ủ có thể giúp sản phẩm bám đều hơn, nhưng không phải bắt buộc. Nhiệt quá cao lại phản tác dụng. Nếu dùng khăn ấm, chỉ cần khăn vắt ráo, ấm vừa tay, quấn mười phút. Không dùng máy sấy thổi trực tiếp vào tóc đang trùm túi nilon.
Ủ tóc qua đêm là mẹo được truyền tay nhiều. Với phần lớn kem ủ, để lâu hơn thời gian hướng dẫn không mang lại thêm bao nhiêu, mà còn khiến da đầu bí và gối bẩn. Riêng dầu dừa hay dầu thực vật, một số người thoa lên ngọn tóc trước khi gội vài chục phút để giảm khô khi gội; cách này hợp hơn là ủ cả đêm trên da đầu.
Dầu dưỡng, serum và xịt dưỡng: chọn và dùng sao cho không bết
Dầu dưỡng tóc dùng rất ít. Hai, ba giọt xoa đều trong lòng bàn tay rồi vuốt lên ngọn tóc là đủ với tóc dài ngang vai. Bôi nhiều là tóc bết, dính bụi, nhất là khi đi xe máy.
Bôi từ ngọn lên, dừng ở ngang tai. Ngọn tóc là phần già nhất, hư nhiều nhất. Phần gần da đầu không cần dầu dưỡng và dễ bết nếu bôi vào.
Silicone không phải kẻ thù. Nhiều serum và xịt dưỡng chứa silicone để tạo lớp phủ trơn, giảm ma sát, giảm xơ. Silicone không làm hỏng tóc. Một số loại có thể tích tụ nếu dùng nhiều mà dầu gội quá dịu; thỉnh thoảng dùng dầu gội làm sạch hơn là đủ.
Dầu thực vật nguyên chất. Dầu dừa, dầu ô liu, dầu argan được nhiều người dùng cho ngọn tóc. Dầu dừa có nghiên cứu cho thấy giúp giảm mất protein ở tóc khi dùng trước gội. Với tóc mảnh, dầu thực vật nặng dễ làm bết hơn serum mỏng.
Xịt dưỡng cho tóc dễ rối. Dạng xịt mỏng, phân bố đều, hợp với tóc mảnh, tóc dài hay rối, tóc xoăn cần ẩm nhẹ. Xịt khi tóc ẩm rồi chải bằng lược răng thưa.
Dưỡng không xả trước khi dùng nhiệt. Nếu sắp sấy hoặc là tóc, chọn sản phẩm có ghi bảo vệ khỏi nhiệt và thoa trước. Chi tiết về nhiệt và tóc có ở bài về sấy, là tóc của danh mục này.
Chọn sản phẩm theo tình trạng tóc
Thay vì mua theo lời quảng cáo, đối chiếu tóc mình với các nhóm dưới đây để chọn đủ, không thừa:
- Tóc khoẻ, ngắn, chưa qua hoá chất: dầu gội và dầu xả nhẹ là đủ. Thêm một chai xịt gỡ rối nếu tóc hay rối sau khi đi gió.
- Tóc dài, ngọn khô, gốc dầu: dầu gội làm sạch nhẹ, dầu xả chỉ ở ngọn, một chút dầu dưỡng ở ngọn sau khi sấy.
- Tóc nhuộm, tẩy: dầu gội dịu, dầu xả mỗi lần gội, kem ủ một đến hai lần mỗi tuần, dưỡng không xả có chống nhiệt nếu hay sấy.
- Tóc uốn, tóc xoăn tự nhiên: dầu xả nhiều hơn, kem dưỡng không xả để giữ nếp và giảm xù, hạn chế chải khô, gỡ rối khi tóc còn dầu xả.
- Tóc mảnh, dễ xẹp: dầu xả dạng lỏng nhẹ, ủ thưa, dưỡng dạng xịt thay vì dầu nặng.
- Da đầu nhạy cảm: chọn sản phẩm ít hương liệu, thử ở vùng da sau tai trước khi dùng hẳn, tránh để dầu xả và kem ủ chạm da đầu.
Nếu tóc bạn rụng nhiều, da đầu ngứa, có gàu dày, đó là chuyện của da đầu chứ không phải dầu xả hay kem ủ giải quyết được. Nên xem bài về gội đầu và bài về rụng tóc trong danh mục, và gặp bác sĩ da liễu khi cần.
Những hiểu lầm về dưỡng tóc
"Dầu xả gây rụng tóc" là điều nhiều người tin vì thấy tóc rơi khi chải lúc thoa dầu xả. Thật ra đó là những sợi đã rụng sẵn, bị giữ lại trong mái tóc, nay mới được gỡ ra nhờ tóc trơn. Dầu xả bôi đúng chỗ, xả sạch không làm chân tóc yếu đi.
"Càng đắt càng phục hồi được nhiều" cũng không đúng. Giá thành phụ thuộc thương hiệu, bao bì, hương liệu, kênh bán. Một chai dầu xả bình dân đúng loại, dùng đúng cách có thể hợp với tóc bạn hơn sản phẩm đắt mà sai loại.
"Tóc dầu thì không cần dầu xả" là hiểu lầm phổ biến ở người da đầu nhờn. Da đầu dầu không có nghĩa là ngọn tóc cũng đủ ẩm; tóc dài, nhuộm hay đi nắng nhiều thì ngọn vẫn khô. Chỉ cần dùng dầu xả nhẹ và tránh xa chân tóc.
"Ủ tóc bằng trứng, bia, mayonnaise" là các công thức dân gian. Chúng có thể làm tóc mềm tạm thời nhờ chất béo và protein phủ lên bề mặt, nhưng khó xả sạch, dễ để lại mùi, trứng gặp nước nóng có thể bị chín đóng lại trên tóc. Nếu thích thử, xả bằng nước mát, thử trên một lọn trước và dừng nếu da đầu ngứa.
Câu hỏi thường gặp
Có thể dùng dầu xả mà không dùng dầu gội không?
Một số người tóc xoăn rất khô gội bằng dầu xả vài lần mỗi tuần để giữ ẩm. Cách này không làm sạch da đầu bằng dầu gội, dễ tích tụ dầu và gây ngứa ở người da đầu nhờn. Nếu thử, vẫn nên xen kẽ dầu gội dịu.
Dầu xả để càng lâu có càng tốt không?
Với dầu xả thông thường, sau vài phút phần lớn tác dụng làm mượt đã đạt. Để lâu hơn không mang thêm nhiều lợi ích. Muốn chăm sâu hơn thì dùng kem ủ theo đúng thời gian hướng dẫn trên bao bì.
Dùng dầu dưỡng tóc mỗi ngày có sao không?
Được, nếu dùng lượng rất ít và chỉ ở ngọn. Dầu dưỡng bôi nhiều ngày qua ngày mà gội ít có thể tích tụ, làm tóc nặng và xỉn. Khi thấy tóc bết nhanh hơn, giảm lượng hoặc dùng cách ngày.
Kem ủ và dầu xả có dùng chung một lần được không?
Không cần. Kem ủ đã làm phần việc của dầu xả và hơn thế. Dùng cả hai một lúc chỉ khiến tóc nặng, đặc biệt tóc mảnh. Hôm ủ thì bỏ dầu xả, hôm khác dùng dầu xả bình thường.
Tóc mới uốn có dùng dầu dưỡng ngay được không?
Thường được, nhưng nên hỏi thợ đã làm cho bạn về thời điểm gội và dưỡng đầu tiên, vì mỗi loại thuốc và kỹ thuật có dặn riêng. Những ngày đầu ưu tiên sản phẩm dịu, tránh sản phẩm có cồn khô.
Sản phẩm dưỡng tóc mở nắp rồi dùng được bao lâu?
Xem ký hiệu hũ mở nắp có số tháng trên bao bì. Nếu sản phẩm đổi màu, đổi mùi, tách lớp thì bỏ. Bảo quản nơi khô mát, đậy kín nắp, không để trong nhà tắm nóng ẩm quá lâu nếu có thể.