Đội mũ bảo hiểm mỗi ngày sẽ làm tóc bẹp chân, bết mồ hôi và đôi khi gãy ở vùng gáy, nhưng phần lớn các vấn đề này giải quyết được bằng ba việc: để tóc đúng kiểu trước khi đội, giữ lót mũ sạch, và có vài phút chỉnh lại tóc khi tới nơi. Không có lý do gì để đội mũ lỏng hay bỏ quai cho đỡ hỏng tóc; một mái tóc bẹp sửa được trong năm phút, chấn thương đầu thì không.
Bài này viết cho người đi xe máy đi làm, đi học hằng ngày ở thành phố, mùa nắng ra mồ hôi, mùa mưa tóc ẩm dưới áo mưa. Chuyện chọn cỡ mũ, chuẩn an toàn của mũ thuộc chuyên môn khác; ở đây chỉ bàn phần tóc và da đầu, với nguyên tắc mũ vẫn phải vừa đầu, cài quai chắc.
Vì sao tóc dưới mũ hay bẹp, bết và có mùi
Mũ bảo hiểm ép phần tóc ở đỉnh và hai bên đầu xuống trong suốt chặng đường. Chân tóc bị đè lâu khi đang ấm và ẩm sẽ "nhớ" nếp phẳng, giống như tóc bị gối đè khi ngủ. Tóc mảnh, tóc thẳng, tóc vừa gội xong còn ẩm là dễ bẹp nhất.
Bên trong mũ là một khoảng kín, nhiệt độ cao hơn bên ngoài, nhất là giữa trưa hoặc lúc kẹt xe. Da đầu tiết mồ hôi, hoà với dầu tự nhiên, thấm vào chân tóc và lớp lót. Mồ hôi tự nó gần như không mùi; mùi xuất hiện khi vi khuẩn trên da và trong lót mũ phân huỷ chất bã đó. Lót mũ không giặt vài tháng là kho chứa mùi, và mỗi lần đội lại "truyền" sang tóc vừa gội.
Ma sát là vấn đề thứ ba. Mỗi lần đội vào, tháo ra, mỗi lần quay đầu nhìn gương, lớp lót cọ vào tóc. Vùng gáy, đường viền tóc quanh tai, và chỗ buộc tóc bị kẹt dưới vành mũ là nơi chịu ma sát nhiều nhất, nên hay thấy tóc ngắn lởm chởm, xơ, gãy ngang ở đó.
Biết rõ ba nguyên nhân này giúp bạn xử lý đúng chỗ: chống bẹp bằng cách để tóc khô và chọn kiểu buộc hợp lý; chống mùi bằng vệ sinh da đầu và lót mũ; chống gãy bằng cách giảm ma sát và lực kéo.
Để tóc thế nào trước khi đội mũ
Tóc phải khô. Đây là điều quan trọng nhất. Tóc còn ẩm đội mũ vào sẽ bẹp nhiều hơn, bí, nhanh có mùi và dễ gãy hơn. Gội tối hôm trước thay vì sáng sớm nếu không có thời gian sấy khô.
Buộc thấp, không buộc ở đỉnh đầu. Đuôi ngựa cao hay búi đỉnh đầu bị vành mũ ép, vừa đau đầu vừa làm mũ không ôm sát. Buộc thấp sát gáy hoặc tết lỏng một bím là hợp nhất với mũ nửa đầu và mũ ba phần tư.
Dùng chun bọc vải hoặc chun lò xo. Chun cao su trần và kẹp kim loại sắc cạnh dễ cắn vào tóc khi bị mũ ép. Kẹp càng cua to đặt sau gáy cũng không hợp vì cấn vào vành mũ.
Rẽ ngôi ngược chiều khi đội. Mẹo đơn giản: chải tóc ngược về phía ngược với ngôi thường ngày trước khi đội mũ, tới nơi lật lại về đúng ngôi, chân tóc sẽ phồng hơn vì được dựng lên.
Tóc mái. Có thể kẹp mái gọn sang một bên hoặc dùng một chiếc kẹp lớn cuộn mái lên trước khi đội, tới nơi tháo ra. Tránh để mái kẹt giữa trán và lót mũ, vừa bết vừa dễ nổi mụn trán.
Không xịt nhiều gôm, sáp trước khi đội. Sản phẩm tạo kiểu gặp nhiệt và mồ hôi trong mũ dễ làm tóc dính bết, còn bám vào lót mũ. Nếu cần, xịt sau khi tới nơi.
Giữ lót mũ sạch: việc ít người làm mà hiệu quả nhất với mùi tóc
Lót mũ thấm mồ hôi mỗi ngày nhưng thường chỉ được giặt khi đã có mùi rõ. Một nếp vệ sinh đơn giản:
- Kiểm tra mũ của bạn có lót tháo rời được không. Nhiều mũ có lót gắn bằng nút bấm hoặc khe cài; nếu không chắc, xem hướng dẫn đi kèm mũ.
- Lót tháo được: giặt tay bằng nước mát với một chút xà phòng dịu hoặc dầu gội, bóp nhẹ, không vắt xoắn mạnh làm biến dạng lớp đệm.
- Lót không tháo được: lau bên trong bằng khăn ẩm có một chút xà phòng dịu, rồi lau lại bằng khăn ẩm nước sạch.
- Phơi chỗ thoáng gió, tránh nắng gắt chiếu trực tiếp lâu và không hong bằng máy sấy nóng, vì nhiệt có thể làm hỏng lớp xốp hấp thụ va đập bên trong mũ.
- Không xịt dung môi, xăng, cồn đậm đặc hay chất tẩy mạnh vào bên trong mũ; chúng có thể làm suy yếu vật liệu bảo vệ.
- Lặp lại khoảng mỗi hai đến bốn tuần vào mùa nóng, thưa hơn vào mùa lạnh.
Một số người lót thêm khăn vải mỏng hoặc mũ vải cotton mỏng bên trong mũ bảo hiểm để dễ giặt hằng ngày. Cách này dùng được nếu lớp lót rất mỏng và mũ vẫn ôm vừa đầu, không bị lỏng hay xô lệch. Nếu thêm lớp lót khiến mũ chật, cấn hoặc khó cài quai, nên bỏ.
Năm phút chỉnh tóc khi tới nơi
Một túi nhỏ trong cốp xe hoặc túi xách là đủ để biến mái tóc bẹp thành gọn gàng trước khi vào văn phòng:
- Lược nhỏ răng thưa để gỡ chỗ rối do gió và mũ, đi từ ngọn lên.
- Lắc tóc và dùng đầu ngón tay xới chân tóc theo chiều ngược ngôi vài lần rồi lật về đúng ngôi. Cúi đầu xuống, vuốt tóc ngược rồi ngẩng lên cũng giúp chân tóc phồng.
- Dầu gội khô xịt cách chân tóc một gang tay ở vùng bết nhất, đợi một phút rồi xoa bằng đầu ngón tay. Dùng ít, chỉ những ngày cần, vì bột tích tụ lâu ngày dễ gây ngứa.
- Khăn giấy hoặc giấy thấm dầu để thấm mồ hôi ở chân tóc mái và đường viền trán trước khi chải.
- Chun và kẹp dự phòng để chuyển sang kiểu búi thấp hoặc kẹp nửa đầu nếu tóc quá bẹp. Một kiểu búi gọn thường trông chủ ý hơn là cố cứu một mái tóc thả bị ép phẳng.
Nếu công việc cho phép, để tóc thả tự do vài phút trước khi chải cũng giúp chân tóc hết nếp. Ngày nào ra mồ hôi rất nhiều, chấp nhận buộc gọn cả ngày và gội vào buổi tối là lựa chọn nhẹ nhàng cho cả tóc lẫn người.
Tóc gãy ở gáy và đường viền: giảm ma sát thế nào
Nếu bạn thấy vùng tóc sau gáy, quanh tai ngắn lởm chởm, sờ vào ráp, đó thường là tóc gãy do ma sát chứ không phải tóc mới mọc. Khác với rụng tóc, tóc gãy đứt ở giữa sợi, không có chân tóc trắng ở đầu.
Cách giảm đầu tiên là không để đuôi tóc hay chỗ buộc kẹt dưới vành mũ. Buộc đủ thấp để vành mũ nằm trên chỗ buộc, hoặc để tóc vắt sang một bên vai khi đội. Tóc dài có thể tết lỏng rồi để xuôi sau lưng, ít bị cọ hơn đuôi ngựa xõa tung bay trong gió.
Cách thứ hai là đội và tháo mũ nhẹ tay: nới quai, kéo hai bên mũ ra một chút rồi mới nhấc lên, thay vì giật mũ khỏi đầu. Thói quen nhỏ này tránh được việc lót mũ kéo theo cả mảng tóc.
Cách thứ ba liên quan tới chăm sóc chung: thoa một chút dầu dưỡng hoặc kem dưỡng tóc dạng không xả lên phần ngọn và vùng gáy giúp sợi tóc trơn hơn, ít bị cọ xơ. Tóc vốn đã khô do nhuộm, tẩy sẽ gãy nhanh hơn dưới mũ, nên càng cần chăm phần thân tóc kỹ.
Khi đi xa dưới nắng và gió, tóc dài thả xõa ra ngoài mũ còn bị gió quật, rối và khô thêm. Gom gọn lại hoặc nhét vào trong áo khoác là cách bảo vệ đơn giản nhất.
Các vấn đề hay gặp và cách xử lý nhanh
Tổng hợp những gì người đi xe máy hằng ngày thường gặp với tóc và da đầu, kèm nguyên nhân chính và việc nên làm:
| Vấn đề | Nguyên nhân chính | Nên làm |
|---|---|---|
| Chân tóc bẹp dí | Tóc ẩm khi đội, đội lâu, tóc mảnh | Để tóc khô trước khi đi, rẽ ngôi ngược, tới nơi xới chân tóc |
| Tóc bết sau một chặng đường | Mồ hôi và dầu dồn lại trong mũ | Dầu gội khô hoặc giấy thấm, gội tối cùng ngày |
| Tóc có mùi dù vừa gội | Lót mũ bẩn, tóc chưa khô kỹ | Giặt lót mũ, sấy khô chân tóc, không buộc khi ướt |
| Nổi mụn ở trán, đường viền tóc | Mồ hôi, bã nhờn, tóc mái và lót mũ cọ vào da | Rửa mặt khi tới nơi, kẹp mái gọn, giữ lót sạch |
| Đau đầu khi đội mũ | Búi tóc cao cấn, buộc quá chặt | Buộc thấp, nới chun, kiểm tra mũ có vừa cỡ không |
| Tóc gãy ở gáy | Ma sát với vành mũ, chỗ buộc bị kẹt | Hạ thấp chỗ buộc, đội tháo nhẹ tay, dưỡng ngọn |
Nếu đau đầu xuất hiện cả khi không buộc tóc, có thể mũ quá chật, khi đó nên kiểm tra lại cỡ mũ ở nơi bán, vì mũ chật cũng không đảm bảo an toàn như mũ vừa.
Da đầu dưới mũ: ngứa, nổi mụn và khi nào cần đi khám
Da đầu bị bí lâu trong mũ có thể nổi những nốt mụn nhỏ ở chân tóc, hay gặp ở vùng trán, thái dương và sau gáy. Phần lớn là viêm nang lông nhẹ hoặc mụn do mồ hôi, bã nhờn bị giữ lại và cọ xát. Gội sạch trong ngày, giữ lót mũ sạch, không gãi, không nặn thường giúp các nốt này lặn dần.
Ngứa dưới mũ vào mùa nóng có thể do mồ hôi, cũng có thể do dị ứng với chất liệu lót, chất tẩy giặt dùng cho lót, hoặc sản phẩm tạo kiểu tóc. Nếu ngứa và đỏ xuất hiện đúng chỗ tiếp xúc với lót mũ, thử giặt lót bằng nước sạch không xà phòng thơm hoặc dùng lớp lót vải cotton mỏng để kiểm tra.
Nên đi khám bác sĩ da liễu nếu các nốt mụn sưng to, đau, có mủ, lan rộng; nếu có mảng da đầu đỏ, bong vảy dày; hoặc nếu thấy tóc rụng thành mảng ở vùng mũ ép. Một số tình trạng da đầu cần thuốc theo đơn, không nên tự mua kem bôi về dùng.
Nhắc lại một lần nữa: mọi mẹo chăm tóc trong bài đều đặt sau yêu cầu an toàn. Mũ phải đúng cỡ, cài quai, đội ngay ngắn. Mái tóc có thể chỉnh lại, còn khoảnh khắc va chạm thì không có cơ hội thứ hai.
Câu hỏi thường gặp
Đội mũ bảo hiểm nhiều có làm hói đầu không?
Mũ vừa cỡ, đội và tháo đúng cách không được coi là nguyên nhân gây hói. Rụng tóc do kéo căng có thể xảy ra nếu tóc bị buộc quá chặt dưới mũ trong thời gian dài, hoặc mũ quá chật cọ xát một chỗ. Giữ mũ vừa và tóc buộc lỏng là đủ.
Có nên đội mũ khi tóc còn ướt cho mát không?
Không nên. Tóc ướt dưới mũ khô rất chậm, dễ có mùi, da đầu ẩm lâu dễ ngứa, và tóc ướt yếu nên dễ gãy khi bị ép. Nếu phải đi ngay sau khi gội, sấy khô ít nhất phần chân tóc trước.
Mũ nào ít làm hỏng tóc nhất?
Mũ có lỗ thông gió và lót tháo giặt được giúp da đầu đỡ bí. Còn loại mũ thì nên chọn theo mức bảo vệ cần thiết cho quãng đường bạn đi, không chọn theo kiểu tóc. Mũ phải vừa cỡ và có tem hợp quy.
Dầu gội khô có hại tóc nếu dùng mỗi ngày không?
Dùng mỗi ngày làm bột và cặn tích tụ trên da đầu, có thể gây ngứa, bít chân tóc và làm tóc xỉn. Nên dùng vào những ngày cần thiết, xịt ít, và vẫn gội bằng nước đều đặn để làm sạch hẳn.
Tóc ngắn có đỡ bẹp khi đội mũ hơn không?
Tóc ngắn có lớp và có độ phồng tự nhiên thường dễ chỉnh lại hơn, chỉ cần vuốt và xới chân tóc vài giây. Tóc ngắn quá mảnh vẫn có thể bẹp. Chọn kiểu tóc nên cân nhắc cả độ dày và chất tóc của bạn.
Có nên xịt nước hoa vào lót mũ cho thơm không?
Không nên. Nước hoa và chất tạo mùi chỉ che mùi tạm thời, cồn và dung môi có thể ảnh hưởng vật liệu bên trong mũ và gây kích ứng da đầu. Giặt lót mũ định kỳ và phơi khô thoáng mới giải quyết được nguồn gây mùi.