Nụ cười trước máy ảnh hay thành gượng vì người ta cười theo lệnh, chỉ động cơ quanh miệng, còn vùng mắt đứng yên. Nụ cười thật thường kéo theo gò má nâng lên và nếp nhăn nhỏ ở đuôi mắt. Muốn ảnh trông tự nhiên, cách hiệu quả nhất là tạo ra lý do để cười thật, hoặc thay nụ cười to bằng biểu cảm bạn thoải mái giữ được.
Bài này đi từ lý do khiến mặt cứng lại khi bị chụp, tới bài thả lỏng một phút trước khi bấm, các kiểu biểu cảm không cần cười hở răng, cách giữ ánh mắt có hồn, và cách nhờ người đi cùng giúp bạn quên mất là đang bị chụp. Người vốn ngại máy ảnh cũng có thể áp dụng từng bước nhỏ.
Vì sao cười trước máy hay bị cứng
Thế kỷ 19, nhà thần kinh học người Pháp Guillaume Duchenne nghiên cứu cơ mặt và mô tả rằng nụ cười do vui thật thường có sự tham gia của cơ vòng quanh mắt, làm gò má nâng và đuôi mắt nheo lại. Sau này, nhà tâm lý học Paul Ekman gọi kiểu cười đó là nụ cười Duchenne. Cơ quanh miệng thì ta điều khiển dễ dàng, còn phần quanh mắt khó làm theo ý muốn hơn.
Khi ai đó hô "cười lên", phần lớn chúng ta chỉ kéo khoé miệng. Nếu người chụp lại loay hoay vài giây mới bấm, nụ cười giữ lâu sẽ đông cứng, môi bắt đầu run, và mắt trông trống. Đó là lý do nhiều ảnh nhóm có nụ cười "đúng hình" mà vẫn thiếu sức sống.
Thêm một lớp nữa là căng thẳng xã hội. Biết mình đang bị nhìn, nhiều người gồng vai, nín thở, cắn nhẹ răng. Các cơ đó nối với cơ mặt, nên mặt cũng căng theo.
Hiểu được cơ chế này giúp bạn bớt tự trách: không phải bạn "không ăn ảnh", mà tình huống chụp đang đòi bạn biểu diễn một cảm xúc chưa có. Cách giải quyết vì thế không nằm ở tập cười trước gương cho thật đẹp, mà ở hai việc: làm cơ thể thả lỏng, và tạo khoảnh khắc có cảm xúc thật để bắt lấy.
Thả lỏng cơ mặt trong một phút trước khi bấm
Bài thả lỏng này làm được ngay tại chỗ, kể cả ở nơi đông người, và giúp mặt không còn "đơ" trong những tấm đầu:
- Thở ra dài: hít vào bằng mũi đếm bốn nhịp, thở ra bằng miệng đếm sáu nhịp. Lặp hai lần. Hơi thở chậm giúp vai và hàm thả lỏng.
- Thả vai: kéo vai lên sát tai, giữ một nhịp rồi thả rơi.
- Thổi môi: mím môi thổi hơi ra cho môi rung lên như tiếng xe máy, chừng ba giây. Trông buồn cười, và chính sự buồn cười đó giúp bạn cười thật.
- Mở to rồi khép: mở miệng và mắt thật to, rồi nhăn cả mặt lại thật chặt, sau đó thả ra. Cơ mặt sẽ về trạng thái nghỉ.
- Nhắm mắt, mở ra khi nghe đếm: nhắm mắt vài giây, đến nhịp "ba" của người chụp thì mở mắt và nhìn vào ống kính. Mắt vừa mở thường sáng và không bị chớp.
- Đặt lưỡi chạm nhẹ sau răng cửa trên: một mẹo nhiều người thấy giúp nụ cười tự nhiên hơn và tránh lộ quá nhiều nướu.
Không cần làm đủ sáu bước mỗi lần. Chọn hai bước hợp với bạn, làm trước mỗi lượt chụp quan trọng như ảnh nhóm, ảnh hồ sơ, ảnh gia đình ngày Tết.
Không phải lúc nào cũng cười to
Nhiều ảnh đẹp nhất không có nụ cười hở răng. Bạn có thể chọn biểu cảm hợp với bối cảnh và tính cách, rồi chụp vài kiểu xen nhau:
| Biểu cảm | Cách làm | Hợp với |
|---|---|---|
| Cười hở răng | Cười thật vì một câu chuyện, gò má nâng, mắt nheo nhẹ | Ảnh bạn bè, du lịch, gia đình |
| Cười mỉm không hở răng | Khép môi, nâng khoé miệng nhẹ, nghĩ về điều dễ chịu | Ảnh chân dung, ảnh áo dài, ảnh công việc |
| Không cười, mặt bình thản | Thả lỏng hàm, môi hé rất nhẹ, mắt nhìn thẳng | Ảnh thời trang, ảnh phong cách, ảnh trầm lắng |
| Cười nhìn xuống hoặc nhìn ra xa | Cười rồi đưa mắt khỏi máy, như đang nhớ một điều vui | Ảnh đời thường, ảnh quán cà phê |
| Ngạc nhiên vui, đang nói dở | Chụp liên tiếp khi đang trò chuyện | Ảnh khoảnh khắc, ảnh nhóm |
Mặt không cười cũng cần sống: giữ mắt có tiêu điểm, hàm không nghiến, môi không mím chặt. Mím môi là dấu hiệu căng thẳng dễ nhận ra nhất trên ảnh.
Nếu bạn ít khi cười to ngoài đời, ảnh cười mỉm sẽ giống bạn hơn và người quen nhìn vào thấy đúng là bạn. Biểu cảm hợp với tính cách luôn thuyết phục hơn biểu cảm "chuẩn".
Ánh mắt: nhìn đúng chỗ và giữ cho mắt có hồn
Khi chụp bằng điện thoại, nhiều người nhìn vào màn hình thay vì ống kính, làm ánh mắt trên ảnh hơi lệch xuống như đang nhìn đâu đó. Với ảnh muốn nhìn thẳng người xem, hãy nhìn vào ống kính, hoặc vào điểm ngay sát ống kính nếu bạn đang tự chụp.
Mắt mở quá to vì cố gắng trông như hoảng hốt; mắt mở bình thường thì nhiều người lại sợ trông "mắt híp". Một mẹo các nhiếp ảnh gia chân dung hay hướng dẫn: nheo nhẹ mí dưới, như khi bạn nhìn kỹ một vật ở xa, trong khi mí trên vẫn giữ nguyên. Động tác nhỏ này làm ánh mắt có vẻ tập trung và tự tin hơn.
Nghĩ về một người hoặc một điều cụ thể trong lúc nhìn vào ống kính cũng giúp mắt có hồn. Người chụp có thể hỏi một câu như "nhớ chuyến đi biển năm ngoái không", rồi bấm ngay lúc bạn đang trả lời bằng ánh mắt.
Nếu dễ chớp mắt khi có đèn hoặc nắng, dùng mẹo nhắm mắt rồi mở ra ở nhịp đếm cuối. Chụp liên tiếp vài tấm cũng giảm nguy cơ tấm nào cũng nhắm mắt. Trời nắng gắt thì đứng vào bóng râm thay vì cố mở mắt dưới nắng, vì nheo cả mặt sẽ kéo theo trán nhăn.
Nhờ người chụp và người đi cùng tạo khoảnh khắc thật
Nụ cười thật dễ bắt nhất khi bạn đang làm một việc gì đó với người khác. Vài cách người đi cùng có thể giúp:
Trò chuyện trong lúc chụp. Người chụp hỏi những câu cần trả lời dài, kể một kỷ niệm chung, hoặc nhắc tên một người mà cả hai cùng quý. Bạn trả lời, quên mất máy, và họ bấm liên tiếp.
Đếm ngược kiểu bất ngờ. Thay vì đếm "một, hai, ba" rồi chụp, người chụp đếm tới hai và bấm, hoặc bấm khi bạn vừa phì cười vì bị đếm sai. Những tấm "chưa sẵn sàng" thường có biểu cảm tự nhiên nhất.
Cho bạn một việc để làm. Rót nước, chỉnh hoa, đọc thầm một trang sách, đi bộ chậm. Khi tay bận và đầu đang nghĩ về việc đó, cơ mặt tự thả lỏng.
Chụp nhiều hơn bạn nghĩ. Người chụp chuyên nghiệp cũng chụp vài chục tấm để chọn một tấm có nụ cười đẹp. Bật chụp liên tiếp hoặc chế độ ảnh động của điện thoại, sau đó chọn khung hình đẹp nhất.
Nếu đi một mình, bạn có thể đặt máy hẹn giờ chụp liên tục, rồi tự nói chuyện điện thoại tai nghe với bạn bè, hoặc bật một bài hát mình thích. Trông có vẻ lạ, nhưng kết quả thường tự nhiên hơn đứng chờ máy đếm.
Những lỗi biểu cảm hay gặp và cách sửa ngay tại chỗ
Nụ cười giữ quá lâu. Sau ba bốn giây, môi bắt đầu run và mắt mất sức sống. Thống nhất với người chụp: bạn chỉ cười khi nghe đếm tới số cuối, giữa các lượt thì thả lỏng mặt hoàn toàn, nói chuyện bình thường.
Cười to nhưng mắt mở trừng. Đây là dấu hiệu cười theo lệnh. Thay vì cố nheo mắt, hãy nghĩ tới một điều thật sự buồn cười hoặc nhờ người chụp kể chuyện; gò má sẽ tự nâng và mắt nheo theo.
Mím môi, nghiến hàm. Thường xuất hiện khi căng thẳng hoặc khi cố "trông nghiêm túc". Thả lỏng hàm bằng cách để hai hàm răng hơi tách nhau, môi khép nhẹ hoặc hé chút xíu.
Nhíu mày khi nhìn vào nắng hay đèn. Đổi hướng đứng, đứng vào bóng râm hoặc nhắm mắt chờ tới nhịp đếm cuối. Trán nhăn kéo theo cả khuôn mặt trông mệt mỏi.
Cằm rụt khi cười. Khi cười to, nhiều người tự rụt đầu về sau, làm cằm có nếp. Nhớ đưa cằm ra trước một chút trước khi cười.
Ánh mắt trống, nhìn xuyên qua máy. Đặt tiêu điểm vào ống kính như đang nhìn vào mắt một người quen. Nếu khó, nhờ người chụp đưa mặt lên ngay cạnh máy để bạn nhìn vào họ.
Mọi tấm đều cùng một biểu cảm. Chủ động đổi: một lượt cười hở răng, một lượt cười mỉm, một lượt bình thản, một lượt nhìn ra xa. Bộ ảnh có nhịp sẽ dễ chọn hơn và trông giống bạn ở nhiều trạng thái.
Khi bạn ngại chụp ảnh hoặc không thích nụ cười của mình
Có người ngại vì răng chưa đều, vì nướu lộ khi cười, vì từng bị trêu. Vài cách giúp bạn có ảnh mình thích mà không phải gồng:
- Chọn biểu cảm mình thoải mái. Cười mỉm, cười nhìn xuống, mặt bình thản đều là ảnh đẹp. Không ai bắt buộc phải cười hở răng.
- Bắt đầu với người mình tin. Chụp với một người bạn thân trong không gian quen thuộc, không có người lạ nhìn.
- Tập xem ảnh mình đều đặn. Nhiều người khó chịu vì hiếm khi thấy mình trong ảnh. Nhìn ảnh mình thường xuyên hơn giúp cảm giác lạ giảm dần, đúng như hiệu ứng quen thuộc đã nói.
- Đặt giới hạn với người chụp. Bạn có quyền nói "đừng đăng tấm này", "đừng chụp lúc mình đang ăn". Cảm thấy an toàn giúp bạn thả lỏng hơn.
- Không so với ảnh đã qua chỉnh sửa. Nụ cười trên mạng nhiều khi đã được làm trắng răng, chỉnh môi. So mặt thật của mình với những hình ấy là so khập khiễng.
Nếu lo lắng về răng ảnh hưởng tới sinh hoạt, ăn uống hay giao tiếp, nha sĩ là người nên được hỏi, không phải ứng dụng chỉnh ảnh. Còn với ảnh, người xem nhớ không khí và ánh mắt của bạn nhiều hơn là từng chiếc răng.
Câu hỏi thường gặp
Vì sao mình cười ngoài đời bạn bè khen mà lên ảnh lại xấu?
Ngoài đời người khác thấy nụ cười trong chuyển động, có âm thanh và ngữ cảnh. Ảnh chỉ giữ một phần nghìn giây, có khi đúng lúc miệng đang méo hoặc mắt đang chớp. Chụp liên tiếp và bắt lúc bạn đang cười thật thay vì giữ nụ cười chờ bấm sẽ khắc phục phần lớn.
Nói chữ gì khi chụp để có nụ cười đẹp?
Các chữ có âm i kéo khoé miệng sang ngang, nhưng nụ cười kiểu đó thường thiếu phần mắt. Tốt hơn là người chụp nói một câu buồn cười hoặc hỏi một điều khiến bạn cười thật. Nếu muốn dùng chữ, nói xong thì thả lỏng một nhịp rồi mới bấm.
Làm sao để không nhắm mắt trong ảnh nhóm đông người?
Mọi người cùng nhắm mắt, người chụp đếm tới ba thì tất cả mở mắt và nhìn vào máy. Chụp liên tiếp ba đến năm tấm mỗi lượt. Tránh đứng đối diện nắng gắt hoặc đèn chiếu thẳng vào mắt.
Mặt không cười có làm ảnh trông khó gần không?
Không nhất thiết. Mặt bình thản với hàm thả lỏng, môi không mím và ánh mắt có tiêu điểm vẫn trông dễ chịu. Ảnh khó gần thường do mím môi, nhíu mày hoặc ánh mắt né tránh. Có thể xen vài tấm cười mỉm để bộ ảnh cân bằng.
Cười lộ nhiều nướu thì nên làm gì khi chụp?
Thử cười mỉm, cười với môi trên hạ xuống nhẹ, hoặc đặt lưỡi sau răng cửa trên khi cười. Góc ba phần tư và máy ngang hoặc hơi cao hơn mắt cũng làm phần nướu ít nổi bật hơn. Quan trọng nhất là chọn biểu cảm bạn thấy thoải mái.
Có nên tập cười trước gương mỗi ngày không?
Tập vài lần giúp bạn biết cơ mặt mình chuyển động ra sao và biểu cảm nào mình thích. Nhưng tập quá nhiều dễ dẫn tới nụ cười rập khuôn. Dùng gương để tìm biểu cảm, còn khi chụp thật thì tập trung vào trò chuyện và khoảnh khắc.