Mỗi người thường có một bên mặt lên ảnh dễ chịu hơn, vì khuôn mặt nào cũng hơi bất đối xứng: mắt một bên to hơn, khoé miệng một bên cao hơn, ngôi tóc rẽ một phía. Cách tìm nhanh nhất là chụp liền vài tấm cùng ánh sáng, cùng khoảng cách, chỉ đổi bên mặt và độ nghiêng, rồi so cạnh nhau.
Ngoài bên mặt, ba yếu tố quyết định không kém là mức xoay mặt (chính diện, ba phần tư hay nghiêng hẳn), độ cao của máy so với mắt, và vị trí cằm. Bài này giải thích từng yếu tố, kèm một quy trình tự thử ở nhà và cách điều chỉnh theo dáng mặt mà không biến khuôn mặt thành thứ phải che giấu.
Vì sao bạn thấy mình trong ảnh "lạ" hơn trong gương
Nhiều người xem ảnh mình chụp và thấy khó chịu, dù bạn bè bảo ảnh đẹp. Một phần lý do nằm ở chỗ bạn quen nhìn mặt mình trong gương, tức hình lật trái phải, còn người khác và máy ảnh thấy mặt bạn ở chiều thật. Vì khuôn mặt không đối xứng hoàn toàn, hai hình ấy khác nhau đủ để não nhận ra.
Các nhà tâm lý học gọi khuynh hướng thích cái mình đã quen là hiệu ứng tiếp xúc đơn thuần. Một nghiên cứu kinh điển của Mita, Dermer và Knight công bố năm 1977 cho thấy người tham gia thường thích hình lật gương của chính mình hơn, còn bạn bè của họ lại thích hình chiều thật. Nói cách khác, cảm giác "ảnh không giống mình" không có nghĩa là ảnh xấu.
Điều này dẫn tới hai hệ quả thực tế. Thứ nhất, đừng chỉ dựa vào cảm giác ban đầu khi chọn ảnh; hãy hỏi thêm một người bạn tin tưởng. Thứ hai, camera trước của điện thoại thường hiển thị hình lật như gương khi bạn đang ngắm, nhưng ảnh lưu lại có thể ở chiều thật hoặc lật, tuỳ máy và cài đặt. Khi so bên mặt, hãy so các ảnh cùng một chế độ.
Bất đối xứng là bình thường ở mọi khuôn mặt, kể cả người được xem là đẹp. Mục tiêu tìm góc mặt chỉ là chọn phía cho ánh sáng và đường nét hiện ra dễ chịu nhất, không phải sửa khuôn mặt.
Tự thử trong năm phút để tìm bên mặt hợp ảnh
Chuẩn bị điện thoại đặt trên giá hoặc tựa vào chồng sách ngang tầm mắt, đứng hoặc ngồi đối diện cửa sổ để ánh sáng chiếu đều lên mặt:
- Bật hẹn giờ hoặc chụp liên tiếp. Giữ nguyên khoảng cách khoảng một sải tay rưỡi trở lên và dùng camera sau nếu được, để mặt ít bị biến dạng.
- Chụp ba tấm chính diện, mặt thẳng, biểu cảm nhẹ.
- Xoay mặt sang trái khoảng 30 độ, sao cho vẫn thấy cả hai mắt nhưng tai phía xa gần như khuất. Chụp ba tấm.
- Xoay sang phải đúng mức như vậy, chụp ba tấm.
- Lặp lại hai bên với mức xoay lớn hơn, khi sống mũi gần chạm đường viền má phía xa.
- Đặt các ảnh cạnh nhau trên màn hình, che phần tóc nếu kiểu tóc làm bạn phân tâm. Nhìn mắt, khoé miệng, đường quai hàm, chỗ bóng đổ.
Thường bạn sẽ thấy một bên cho mắt mở to hơn, nụ cười cân hơn, hoặc đường hàm gọn hơn. Ghi nhớ bên đó, nhưng đừng coi là luật: khi ánh sáng đến từ phía ngược lại, bên kia có thể đẹp hơn vì được chiếu sáng tốt.
Nếu hai bên trông gần như nhau, đó là tin tốt: bạn chụp được ở cả hai phía và chỉ cần chọn theo hướng sáng.
Chính diện, ba phần tư hay nghiêng hẳn
Mỗi mức xoay mặt cho cảm giác khác nhau. Không có góc nào tốt nhất cho mọi người; bảng dưới giúp chọn theo mục đích của ảnh:
| Góc mặt | Cảm giác trên ảnh | Hợp với | Cần chú ý |
|---|---|---|---|
| Chính diện | Rõ ràng, thẳng thắn, đáng tin | Ảnh hồ sơ, ảnh giấy tờ, ảnh nhóm | Lộ rõ bất đối xứng; ánh sáng phải đều hai bên |
| Ba phần tư (xoay 30–45 độ) | Có chiều sâu, mềm mại | Hầu hết ảnh chân dung, ảnh đời thường | Mũi không được vượt ra ngoài đường má phía xa |
| Nghiêng gần hẳn | Nghệ thuật, trầm lắng | Ảnh ngắm cảnh, ảnh có tóc búi, khuyên tai | Cần cổ thẳng, đường cằm rõ; ánh sáng nên chiếu từ phía trước mặt |
| Quay lưng nhìn lại qua vai | Sinh động, như vừa được gọi | Ảnh du lịch, ảnh áo dài, ảnh váy có lưng đẹp | Không vặn cổ quá mức; xoay cả vai theo |
Góc ba phần tư được dùng nhiều nhất vì nó cho thấy cả hai mắt, tạo khối cho gò má và sống mũi mà vẫn giữ nét quen thuộc. Khi không chắc, hãy bắt đầu từ góc này rồi thử thêm.
Đặt máy ở độ cao nào
Độ cao của máy so với mắt thay đổi tỉ lệ khuôn mặt rõ hơn nhiều người nghĩ. Phần nào gần ống kính hơn sẽ trông to hơn.
Máy ngang mắt hoặc cao hơn mắt một chút là mức an toàn cho ảnh chân dung. Trán và mắt hơi gần máy hơn cằm, khuôn mặt trông cân, cằm gọn. Đây cũng là góc người đối diện thường nhìn bạn khi trò chuyện, nên ảnh trông quen mắt.
Máy thấp hơn cằm làm cằm, cổ và lỗ mũi chiếm nhiều diện tích, mắt nhỏ lại. Góc này hay xảy ra khi bạn bè thấp hơn chụp cho bạn, hoặc khi điện thoại đặt trên bàn trong cuộc gọi video. Nếu buộc phải chụp từ thấp, nhờ người chụp lùi ra xa hơn, hạ cằm xuống một chút và chụp toàn thân thay vì cận mặt.
Máy cao hẳn trên đầu làm mắt to, cằm nhỏ nhưng thân dưới ngắn đi và trông như ảnh chụp từ camera giám sát. Dùng vừa phải cho selfie, không nên cho ảnh toàn thân.
Với ảnh toàn thân, quy tắc khác một chút: máy ngang hông hoặc ngang ngực cho tỉ lệ cân, hạ thấp hơn ngang hông giúp chân trông dài. Cần nhắc người chụp vì họ thường đứng thẳng và chụp ở tầm mắt họ.
Cằm, cổ và đường quai hàm
Một động tác nhỏ mà các nhiếp ảnh gia chân dung hay nhắc khách: đưa trán và cằm ra trước một chút, rồi hạ cằm xuống nhẹ. Cảm giác giống như con rùa thò đầu ra khỏi mai. Nhìn trực tiếp trông hơi kỳ, nhưng trên ảnh, động tác này kéo căng vùng da dưới cằm, làm đường quai hàm tách khỏi cổ rõ hơn.
Lỗi ngược lại là rụt cằm vào khi cười, vô tình tạo nếp ở dưới cằm, hoặc ngửa cằm lên để "trông cao", làm lỗ mũi lộ ra và mặt trông như đang nhìn xuống người xem.
Cổ cũng cần được kéo dài. Thả vai xuống, tưởng tượng có sợi dây kéo nhẹ đỉnh đầu lên trên. Khi xoay mặt sang góc ba phần tư, xoay cả vai theo một chút thay vì chỉ vặn cổ, nếu không cổ sẽ có nếp nhăn ngang và trông căng.
Nghiêng đầu cũng là một công cụ. Nghiêng nhẹ về phía vai cao cho cảm giác mềm, thân thiện; giữ đầu thẳng cho cảm giác chững chạc, hợp ảnh công việc. Nghiêng quá nhiều dễ thành dáng cố tỏ ra dễ thương, nên giữ trong mức vài độ.
Ánh sáng quyết định bên mặt nào đẹp hơn hôm nay
Bên mặt "đẹp" tìm được ở nhà chỉ đúng khi ánh sáng tương tự. Ra ngoài, hướng sáng thay đổi liên tục, và quy tắc thực tế là: quay phần lớn khuôn mặt về phía nguồn sáng. Mặt được chiếu sáng thì da đều, mắt có đốm sáng nhỏ, còn bên mặt chìm trong bóng sẽ trông mệt dù đó là bên bạn thích.
Cách kiểm nhanh: đứng ở chỗ định chụp, xoay người chậm một vòng và để ý lúc nào thấy mắt mình sáng lên trong màn hình hoặc trong mắt người chụp. Hướng đó thường là hướng nên đối mặt. Nếu bên mặt bạn thích lại nằm phía bóng, đổi vị trí đứng thay vì cố xoay mặt về hướng tối.
Ánh sáng chiếu ngang từ một phía tạo một nửa mặt sáng, một nửa tối. Kiểu sáng này làm nổi khối và có tính nghệ thuật, nhưng cũng làm lỗ chân lông, vết thâm, nếp nhăn hiện rõ hơn ở phía sáng. Muốn da trông mịn, xoay mặt sao cho ánh sáng tới gần như từ phía trước, lệch một chút về bên mặt bạn thích.
Một chi tiết nhỏ nhưng hiệu quả: khi xoay mặt sang góc ba phần tư, nhìn xem mắt phía xa có bắt được chút ánh sáng không. Nếu mắt phía xa tối hẳn, xoay mặt lại về phía sáng thêm vài độ. Ánh mắt có điểm sáng là thứ làm chân dung trông sống, và nó quan trọng hơn việc chọn đúng bên trái hay bên phải.
Điều chỉnh theo dáng mặt
Gọi tên dáng mặt chỉ để biết điều gì làm ảnh cân đối hơn, không phải để chê mặt tròn hay mặt dài. Dưới đây là gợi ý xuất phát, bạn vẫn nên thử lại bằng quy trình ở trên:
| Dáng mặt | Góc thường hợp | Mẹo đi kèm |
|---|---|---|
| Mặt tròn | Ba phần tư, máy ngang hoặc hơi cao hơn mắt | Đưa cằm ra trước; tóc rủ một bên má tạo đường dọc |
| Mặt dài | Chính diện hoặc ba phần tư nhẹ, máy ngang mắt | Tránh máy quá cao hoặc quá thấp làm mặt dài thêm; mái thưa giúp cân |
| Mặt vuông, hàm rõ | Ba phần tư, ánh sáng mềm từ phía trước | Nghiêng đầu nhẹ cho đường nét mềm; nụ cười làm góc hàm dịu đi |
| Mặt trái xoan | Gần như mọi góc | Thử góc nghiêng hẳn để khoe đường viền |
| Mặt trái tim (trán rộng, cằm nhọn) | Ba phần tư, máy ngang mắt | Hạ cằm rất nhẹ; tóc có độ phồng ở hai bên cằm |
Nếu đeo kính, xoay mặt hoặc nghiêng gọng xuống một chút để tránh đèn phản chiếu trên tròng, và đẩy kính sát lên sống mũi để gọng không cắt ngang mắt. Tóc mái, tóc rủ cũng thay đổi góc mặt hợp nhất, nên thử lại khi đổi kiểu tóc.
Câu hỏi thường gặp
Làm sao biết bên mặt nào đẹp hơn nếu tự nhìn không ra?
Chụp các cặp ảnh cùng ánh sáng, cùng khoảng cách, chỉ đổi bên, rồi gửi cho hai ba người bạn chọn mà không nói bên nào là bên nào. Ý kiến của người khác thường khách quan hơn vì họ quen nhìn mặt bạn ở chiều thật chứ không phải chiều gương.
Ảnh camera trước bị lật ngược có nên lật lại không?
Tuỳ mục đích. Ảnh có chữ trên áo hoặc phông nền thì nên để chiều thật cho chữ đọc đúng. Ảnh chân dung thuần tuý thì chọn chiều bạn thấy dễ chịu, nhưng giữ cùng một chiều cho cả bộ ảnh để người xem không thấy mặt bạn đổi qua lại.
Mặt hai bên chênh nhau rõ có cần lo không?
Không. Hầu hết khuôn mặt đều bất đối xứng ở mức nào đó và người đối diện ít khi để ý. Chỉ khi một bên mặt thay đổi đột ngột như méo miệng, sụp mí, tê mặt thì đó là dấu hiệu cần đi khám ngay chứ không phải chuyện ảnh.
Có nên luôn chụp đúng một bên mặt quen thuộc không?
Nên ưu tiên, nhưng đừng cứng nhắc. Khi ánh sáng chiếu từ phía bên kia, xoay sang bên kia thường cho ảnh đẹp hơn vì mặt được chiếu sáng. Bộ ảnh toàn một góc cũng dễ nhàm, nên xen vài tấm chính diện và nghiêng.
Đeo kính cận thì chọn góc mặt thế nào?
Góc ba phần tư nhẹ thường hợp vì tròng kính ít phản chiếu hơn chính diện. Hạ cằm hoặc nghiêng gọng xuống chút xíu để tránh đốm sáng trên tròng. Lau kính trước khi chụp; vân tay trên tròng hiện rất rõ trong ảnh cận mặt.
Vì sao mặt mình trong cuộc gọi video trông to và khác hẳn?
Vì điện thoại hoặc máy tính thường đặt thấp hơn mặt và rất gần, nên cằm, mũi chiếm nhiều diện tích. Kê máy lên ngang tầm mắt, ngồi lùi ra xa hơn một chút và ngồi quay mặt về phía cửa sổ là đã khác nhiều.