Phần lớn người chỉ cần rửa mặt hai lần mỗi ngày: buổi tối bằng sữa rửa mặt dịu nhẹ, buổi sáng bằng sữa rửa mặt hoặc chỉ nước mát tuỳ loại da. Rửa sạch là khi da hết cảm giác dầu, bụi, kem chống nắng nhưng không căng rít; căng rít nghĩa là đã rửa quá tay hoặc sản phẩm quá mạnh.
Làm sạch hai bước, tức dùng dầu, sáp hoặc nước tẩy trang trước rồi mới dùng sữa rửa mặt, hữu ích khi bạn trang điểm, dùng kem chống nắng chống nước hoặc bôi lại kem nhiều lần trong ngày. Những hôm ở nhà, không trang điểm, một bước là đủ. Bài này đi qua cách chọn sữa rửa mặt, kỹ thuật rửa, và những lỗi khiến da khô yếu dần mà nhiều người không nhận ra.
Rửa mặt để làm gì và rửa sạch tới mức nào
Cuối ngày, trên da có dầu nhờn tự tiết, mồ hôi, bụi đường, khói xe, kem chống nắng, lớp trang điểm và tế bào chết. Rửa mặt để lấy đi những thứ này, giúp các sản phẩm dưỡng sau đó tiếp xúc tốt với da và giảm nguy cơ bít tắc lỗ chân lông.
Nhưng bề mặt da cũng có một lớp màng mỏng gồm dầu tự nhiên và các chất giữ ẩm, giúp da giữ nước và chống chịu tác nhân bên ngoài. Sản phẩm làm sạch quá mạnh hoặc rửa quá lâu sẽ lấy đi cả lớp này. Kết quả là da căng, rát, đỏ, và có người lại tiết dầu nhiều hơn để bù.
Một tiêu chí đơn giản: sau khi rửa và lau khô khoảng năm phút, da cảm thấy sạch, mềm, không cần bôi kem ngay lập tức mới chịu được. Nếu ngay sau khi rửa, mặt căng như bị kéo, có chỗ đỏ ửng hoặc châm chích, sản phẩm hoặc cách rửa của bạn đang quá mạnh.
Cảm giác "kin kít" sau khi rửa từng được coi là dấu hiệu sạch, nhưng thực ra đó thường là dấu hiệu lớp dầu tự nhiên đã bị lấy đi quá nhiều.
Chọn sữa rửa mặt theo loại da
Kết cấu và độ tạo bọt không quyết định độ mạnh, nhưng có thể dùng làm gợi ý ban đầu. Đọc thêm bảng thành phần và quan sát da sau vài ngày dùng:
| Loại da | Kết cấu thường hợp | Nên tránh |
|---|---|---|
| Da dầu, dễ mụn | Gel hoặc sữa rửa mặt tạo bọt vừa phải | Loại tạo bọt quá nhiều, rửa xong căng rít; chà hạt mỗi ngày |
| Da khô | Dạng kem, sữa, ít bọt hoặc không bọt | Sản phẩm có cồn khô mạnh, xà phòng cục |
| Da hỗn hợp | Gel dịu hoặc sữa rửa mặt bọt nhẹ | Rửa riêng vùng chữ T quá kỹ bằng sản phẩm mạnh |
| Da nhạy cảm | Không hương liệu, ít thành phần, độ pH dịu | Hạt chà, tinh dầu tạo mùi, rửa nước nóng |
| Da đang dùng hoạt chất trị mụn | Loại dịu nhất có thể | Sữa rửa mặt chứa thêm axit hoặc hạt chà, dễ chồng kích ứng |
Sữa rửa mặt có chứa hoạt chất như axit salicylic có thể hữu ích với da dầu, mụn, nhưng thời gian tiếp xúc với da rất ngắn, và nếu bạn đã dùng serum hay toner chứa axit thì dễ chồng quá tay. Chi tiết về hoạt chất có ở danh mục đọc mỹ phẩm và thành phần.
Xà phòng cục tắm toàn thân thường có độ kiềm cao hơn, không hợp với da mặt của phần lớn người.
Kỹ thuật rửa mặt trong một phút
Cách rửa ảnh hưởng gần như ngang với sản phẩm. Trình tự dưới đây áp dụng cho bước rửa bằng sữa rửa mặt:
- Rửa tay sạch trước, vì tay là nơi mang nhiều bụi bẩn nhất.
- Làm ướt mặt bằng nước mát hoặc hơi ấm, không dùng nước nóng.
- Lấy một lượng sữa rửa mặt cỡ hạt đậu ra lòng bàn tay, thêm chút nước, xoa cho tạo bọt hoặc tan đều.
- Thoa lên mặt, mát xa nhẹ bằng đầu ngón tay theo vòng tròn khoảng ba mươi giây đến một phút, chú ý cánh mũi, chân tóc, quai hàm.
- Rửa lại thật sạch bằng nước, nhất là đường chân tóc và dưới cằm, nơi hay đọng sữa rửa mặt.
- Lau khô bằng khăn sạch, khô, mềm bằng cách thấm nhẹ. Khăn mặt nên thay giặt thường xuyên và phơi chỗ thoáng.
- Bôi sản phẩm dưỡng trong vài phút sau khi rửa, khi da còn hơi ẩm.
Nước nóng làm da cảm thấy sạch nhanh nhưng lấy đi nhiều dầu tự nhiên hơn và dễ làm da đỏ, nhất là với da nhạy cảm, giãn mạch. Mùa đông miền Bắc nên pha nước ấm vừa, không dùng nước nóng bốc hơi.
Máy rửa mặt và bàn chải silicon có thể giúp làm sạch cảm giác kỹ hơn, nhưng dùng mạnh tay hoặc hằng ngày dễ gây kích ứng với da nhạy cảm. Ngón tay sạch là đủ cho phần lớn người.
Làm sạch hai bước: khi nào cần, khi nào thừa
Bước một hoà tan, bước hai rửa trôi. Kem chống nắng chống nước, kem nền lâu trôi, mascara là những chất tan tốt trong dầu hơn trong nước. Dầu tẩy trang, sáp tẩy trang hoặc nước tẩy trang làm mềm, hoà tan chúng; sữa rửa mặt sau đó lấy đi phần còn sót và lớp dầu tẩy trang.
Cần khi trang điểm hoặc bôi lại kem chống nắng nhiều lần. Những hôm đi làm có trang điểm, đi chơi ngoài trời dùng kem chống nước, hay người đi xe máy bôi lại kem hai ba lần trong ngày, làm sạch hai bước giúp da sạch hơn mà không cần chà xát.
Thừa khi chỉ bôi kem dưỡng và chống nắng thường, ở nhà cả ngày. Một lần sữa rửa mặt dịu nhẹ là đủ. Làm hai bước mỗi ngày với da khô, nhạy cảm có thể làm da khô hơn.
Dầu tẩy trang không làm da dầu thêm dầu. Nếu nhũ hoá tốt, tức là thêm nước vào thì dầu chuyển màu trắng đục rồi rửa trôi sạch, dầu tẩy trang không để lại lớp dầu trên da. Người hay nổi mụn nên chọn loại nhũ hoá tốt và rửa kỹ bằng sữa rửa mặt sau.
Nước tẩy trang dạng micellar. Tiện cho người ít thời gian, dùng bông thấm rồi lau nhẹ. Nhiều người vẫn rửa lại bằng sữa rửa mặt hoặc nước sau đó để không còn chất làm sạch đọng trên da.
Ba phút sau khi rửa: lúc da dễ mất nước nhất
Ngay sau khi rửa và lau khô, lớp nước còn đọng trên bề mặt bay hơi rất nhanh, nhất là trong phòng điều hoà hoặc trời hanh. Khi nước bay hơi, nó kéo theo một phần độ ẩm của lớp da ngoài cùng, đó là lý do nhiều người thấy mặt căng hơn sau vài phút so với lúc vừa rửa xong.
Cách đơn giản để hạn chế là bôi sản phẩm dưỡng trong vài phút đầu, khi da còn hơi ẩm. Toner cấp ẩm, serum dạng nước hay kem dưỡng đều được; với người dùng chu trình tối thiểu, chỉ cần thoa kem dưỡng ngay là đủ. Không cần vội đến mức bôi lên mặt còn ướt sũng, vì nước nhiều làm loãng sản phẩm và khó tán đều.
Với người dùng hoạt chất mạnh như retinoid theo hướng dẫn của bác sĩ, một số trường hợp lại được khuyên đợi da khô hẳn mới bôi để giảm kích ứng. Khi có hướng dẫn riêng như vậy, làm theo hướng dẫn của bác sĩ hoặc bao bì.
Một chi tiết nhỏ nhưng nhiều người bỏ qua: vùng cổ và dưới cằm cũng được rửa cùng mặt, nên cũng cần dưỡng ẩm ngay sau đó. Vùng này hay khô và nhăn sớm vì ít được chăm.
Những lỗi rửa mặt khiến da yếu đi
Các thói quen dưới đây rất phổ biến, nhất là ở những người da dầu muốn "rửa cho hết dầu":
- Rửa mặt bốn năm lần một ngày vì thấy bóng dầu. Da bị làm sạch liên tục dễ mất nước và kích ứng; thấm dầu bằng giấy thấm giữa ngày là đủ.
- Dùng sữa rửa mặt có hạt chà mỗi ngày. Tẩy tế bào chết có lịch riêng, không gộp vào bước rửa hằng ngày.
- Chà mặt bằng khăn bông thô hoặc lau mạnh sau khi rửa.
- Rửa quá lâu, để bọt trên mặt vài phút với hy vọng sạch hơn.
- Bỏ qua rửa mặt buổi tối khi về muộn mệt mỏi, ngủ luôn với kem chống nắng và bụi đường.
- Dùng chung khăn mặt hoặc dùng khăn ẩm để nhiều ngày.
Những tối quá mệt, ít nhất nên dùng nước tẩy trang hoặc sữa rửa mặt một lần thay vì bỏ hẳn. Ngủ cả đêm với lớp kem chống nắng, lớp nền và bụi xe trên mặt là nguyên nhân quen thuộc của mụn ẩn và da xỉn.
Rửa mặt cho người tập thể dục, đi xe máy, đeo khẩu trang
Người tập thể dục, chạy bộ, đá bóng nên rửa mặt hoặc ít nhất rửa nước mát sau buổi tập để mồ hôi và dầu không đọng lâu trên da. Nếu tập giữa giờ làm, không tiện rửa bằng sữa rửa mặt, có thể rửa nước rồi dặm lại kem chống nắng.
Người đi xe máy về nhà nên rửa mặt sớm, không đợi tới lúc đi ngủ, vì bụi và khói đường bám trên da cả buổi. Khẩu trang vải dùng nhiều lần cần giặt thường xuyên; vùng da dưới khẩu trang ẩm, nóng và dễ nổi mụn nếu khẩu trang bẩn.
Với da đang nổi mụn, mụn viêm nhiều, đừng cố rửa nhiều lần hoặc chà mạnh để "làm sạch mụn". Mụn không do mặt bẩn mà do nhiều yếu tố như tuyến bã, bít tắc, vi khuẩn, nội tiết. Mụn viêm nặng, đau, để lại sẹo nên gặp bác sĩ da liễu.
Câu hỏi thường gặp
Buổi sáng chỉ rửa nước có sạch không?
Với da khô, da nhạy cảm, buổi tối đã rửa sạch và không dùng kem dưỡng đặc ban đêm, rửa nước mát buổi sáng thường là đủ. Da dầu hoặc đổ mồ hôi nhiều khi ngủ có thể cần sữa rửa mặt dịu nhẹ.
Rửa mặt bằng nước muối có tốt không?
Nước muối pha tự chế không có lợi rõ ràng cho da mặt và nếu pha đặc có thể gây khô, rát. Nước muối sinh lý dùng nhiều cho rửa mũi, mắt hơn là thay sữa rửa mặt. Sữa rửa mặt dịu nhẹ vẫn là lựa chọn ổn định hơn.
Sữa rửa mặt nhiều bọt có phải sạch hơn không?
Không. Độ bọt phụ thuộc chất tạo bọt trong công thức, không phản ánh độ sạch. Nhiều sản phẩm ít bọt vẫn làm sạch tốt và dịu hơn với da. Hãy đánh giá bằng cảm giác da sau khi rửa thay vì lượng bọt.
Có cần đổi sữa rửa mặt theo mùa không?
Có thể. Mùa hè nóng ẩm da tiết nhiều dầu, có thể hợp sữa rửa mặt dạng gel; mùa hanh khô có thể cần loại dịu hơn dạng kem. Nếu một sản phẩm dùng quanh năm vẫn thoải mái thì không bắt buộc đổi.
Rửa mặt bằng khăn hay bằng tay tốt hơn?
Bằng tay sạch là đủ và dịu nhất. Khăn mặt dễ chà xát và tích tụ vi khuẩn nếu không giặt, phơi khô thường xuyên. Nếu thích dùng khăn, chọn loại mềm, chỉ thấm nhẹ và thay mới thường xuyên.
Dầu tẩy trang có làm bít lỗ chân lông không?
Dầu tẩy trang nhũ hoá tốt và được rửa sạch bằng sữa rửa mặt sau đó thường không gây bít tắc. Nếu da dễ nổi mụn và thấy mụn tăng sau khi dùng, thử đổi sang nước tẩy trang dạng micellar hoặc sáp tẩy trang khác.