Chọn mũ hợp khuôn mặt dựa trên tỉ lệ: mặt tròn hợp mũ có chóp cao và vành không đối xứng, mặt dài hợp mũ chóp thấp vành rộng, mặt vuông hợp vành mềm cong, còn mặt nhỏ nên tránh vành quá rộng che kín vai. Ngoài khuôn mặt, chiếc mũ cần hợp với tinh thần bộ đồ: mũ cói đi với váy lanh và sandal, mũ bucket đi với áo thun và jeans, beret đi với áo len và chân váy.
Ở Việt Nam, mũ trước hết là đồ che nắng, và mũ rộng vành hay mũ có lưỡi che mặt là cách bảo vệ da mặt, tai, gáy hữu ích bên cạnh kem chống nắng. Bài này nhìn mũ từ góc làm đẹp và phối đồ: kiểu nào hợp khuôn mặt nào, đội sao cho tóc không bẹp, cách phối mũ theo dịp và giữ mũ không méo vành. Chi tiết về chỉ số chống tia UV của vải là một chủ đề riêng; khi mua mũ đi nắng nhiều, bạn có thể hỏi thêm thông tin đó.
Các kiểu mũ phổ biến và tinh thần của từng kiểu
Mỗi kiểu mũ mang một "giọng" riêng. Biết giọng của mũ giúp bạn không đội mũ đi biển vào buổi họp, hay đội mũ thể thao với váy dạ hội:
| Kiểu mũ | Hình dáng | Tinh thần | Hợp với |
|---|---|---|---|
| Rộng vành (vải, dạ, cói) | Vành rộng từ khoảng 7 cm trở lên, chóp vừa | Thanh lịch, nghỉ dưỡng | Váy maxi, váy lanh, đồ đi biển, chụp ảnh |
| Mũ cói vành vừa (fedora cói) | Chóp có nếp lõm, vành 5–7 cm | Phóng khoáng, du lịch | Áo sơ mi, quần lanh, váy suông |
| Bucket (mũ tai bèo hiện đại) | Vành ngắn rủ xuống đều | Trẻ trung, thoải mái | Áo thun, jeans, đồ thể thao, đi chơi |
| Lưỡi trai | Chóp tròn ôm đầu, lưỡi phía trước | Năng động, thể thao | Đồ tập, đi bộ, du lịch, đồ thường ngày |
| Beret | Tròn dẹt, mềm, không vành | Cổ điển, nghệ sĩ | Áo len, áo khoác dạ, chân váy mùa lạnh |
| Mũ len ôm đầu | Ôm sát, có thể gập gấu | Ấm áp, giản dị | Mùa đông miền Bắc, đi Sa Pa, Đà Lạt |
Mũ bảo hiểm không nằm trong danh sách này nhưng là thứ quyết định nhiều nhất tới mái tóc của người đi xe máy. Phần cuối bài có vài mẹo để tháo mũ bảo hiểm ra là tóc vẫn có thể chỉnh lại nhanh.
Chọn mũ theo khuôn mặt
Mặt tròn. Mũ có chóp cao hơn một chút và vành không đối xứng, hơi nghiêng về một bên, giúp tạo đường dọc, khuôn mặt trông dài hơn. Fedora, mũ rộng vành đội nghiêng là lựa chọn tốt. Mũ ôm tròn đầu như beret đội thẳng hoặc bucket đội sụp có thể làm mặt trông tròn hơn; nếu thích, đội lệch hoặc đẩy ra sau để lộ trán.
Mặt dài. Mũ chóp thấp, vành rộng tạo đường ngang, giúp khuôn mặt cân đối hơn. Đội mũ hơi thấp xuống trán một chút. Mũ chóp cao, lưỡi trai đội đẩy lên cao làm mặt trông dài thêm.
Mặt vuông. Vành mềm, cong, rủ nhẹ như mũ rộng vành mềm, mũ cloche, bucket vành rủ làm dịu đường hàm góc cạnh. Mũ có chóp vuông, vành phẳng cứng dễ nhấn thêm góc cạnh.
Mặt trái tim, cằm nhọn. Vành cỡ vừa, không quá rộng để tránh phần trên nặng. Mũ cói vành vừa, beret đội lệch, mũ lưỡi trai mảnh đều hợp.
Mặt nhỏ, người nhỏ nhắn. Vành vừa phải, không rộng hơn vai. Mũ vành quá rộng che gần hết người khi nhìn từ xa, trông như chiếc ô. Ngược lại, người cao, vai rộng có thể đội vành rộng thoải mái.
Chọn đúng cỡ mũ và thử mũ
Mũ không vừa cỡ là lý do phổ biến nhất khiến người ta "không hợp đội mũ". Mũ chật ép thái dương gây đau đầu, mũ rộng bay mất khi gió thổi. Cách đo và thử:
- Dùng thước dây mềm đo vòng đầu: vòng ngang trán, khoảng một đốt ngón tay trên chân mày, qua phía trên tai và vòng qua phần nhô ra nhất ở sau đầu. Đo hai lần, lấy số lớn.
- So với bảng cỡ của người bán. Nhiều mũ ghi vòng đầu bằng centimet; mũ ghi cỡ S, M, L thì hỏi kỹ mỗi cỡ tương ứng bao nhiêu.
- Khi đội thử, mũ nên ôm vừa đủ để không tuột khi bạn cúi xuống, nhưng không để lại vết hằn đỏ trên trán sau vài phút.
- Nhìn gương từ cả phía trước và phía bên. Vành mũ nên cân đối với vai; mũ ngồi quá cao trên đỉnh đầu thường là mũ quá nhỏ.
- Mũ hơi rộng có thể chèn băng đệm mỏng bên trong vòng mũ; mũ có dây rút bên trong dễ điều chỉnh hơn. Với mũ đi biển, đi xe đạp, chọn loại có dây quai cằm để không bị gió thổi bay.
Kiểu tóc ảnh hưởng tới cỡ mũ. Tóc dày búi cao hoặc buộc đuôi ngựa cao cần mũ có khoảng trống ở chóp hoặc mũ lưỡi trai có lỗ phía sau; tóc buộc thấp ở gáy hoặc tết lệch thì dễ đội mũ hơn.
Phối mũ với trang phục và dịp
Đi biển, nghỉ dưỡng. Mũ cói rộng vành đi với váy maxi, váy hoa, áo sơ mi lanh và sandal là bộ đôi quen thuộc. Mũ cói màu tự nhiên dễ phối với gần như mọi màu váy. Buộc thêm dải khăn lụa quanh chóp mũ tạo điểm nhấn màu và giúp khăn vừa là phụ kiện vừa có thể tháo ra thắt cổ khi cần.
Đi chơi, dạo phố. Mũ bucket và mũ lưỡi trai hợp áo thun, áo phông rộng, quần jeans, váy thun, giày thể thao. Chọn màu mũ lặp lại màu giày hoặc màu túi để bộ đồ liền mạch. Mũ lưỡi trai trơn, không chữ, màu trung tính trông trưởng thành và dễ dùng hơn mũ in chữ lớn.
Mùa lạnh. Beret đi với áo len cổ lọ, áo khoác dạ, chân váy midi và bốt cổ ngắn tạo vẻ cổ điển. Mũ len ôm đầu hợp áo phao, áo khoác dày khi lên vùng núi. Mũ dạ rộng vành mùa lạnh cùng áo măng tô dài là lựa chọn thanh lịch cho những người thích phong cách cổ điển.
Áo dài. Mũ rộng vành mềm bằng vải hoặc cói, màu trơn tiệp với áo dài, là phụ kiện duyên dáng khi chụp ảnh ngoài trời. Nón lá vẫn là lựa chọn đậm chất Việt và rất lên ảnh. Tránh mũ lưỡi trai hoặc bucket thể thao vì lệch tinh thần áo dài.
Một lưu ý về phép lịch sự: tháo mũ khi vào nhà người khác, vào lớp học, nơi thờ tự, khi dự lễ, khi chào hỏi người lớn tuổi trong không gian trong nhà. Mũ thời trang của nữ ở tiệc ngoài trời có thể giữ, nhưng khi bước vào phòng kín thì nên tháo ra trừ khi chủ tiệc có yêu cầu riêng về trang phục.
Đội mũ mà tóc không bẹp, không bết
Đội mũ khi tóc đã khô hoàn toàn. Tóc còn ẩm đội mũ sẽ khô theo hình chiếc mũ, bẹp chân tóc và có vết hằn. Sấy khô chân tóc trước khi đội.
Rẽ ngôi khác ngày thường. Đổi đường ngôi sang bên kia trước khi đội; khi tháo mũ, gạt ngôi về chỗ cũ là chân tóc phồng lên tự nhiên.
Chọn kiểu tóc hợp mũ. Tóc tết lệch, tóc buộc thấp ở gáy, tóc xoã có sóng nhẹ đều đẹp khi đội mũ và khi tháo ra. Tóc búi cao trên đỉnh đầu gần như không đội vừa mũ nào.
Mang theo dụng cụ nhỏ. Một chiếc lược nhỏ, vài chiếc kẹp, một ít dầu gội khô hoặc phấn hút dầu cho tóc giúp bạn chỉnh tóc nhanh sau khi tháo mũ, kể cả mũ bảo hiểm.
Lót mũ bảo hiểm. Một chiếc khăn mỏng hoặc mũ lưới lót bên trong mũ bảo hiểm giúp tóc ít bết mồ hôi, và giặt được thường xuyên. Đừng chọn mũ bảo hiểm quá chật chỉ để giữ nếp tóc; mũ phải vừa đầu mới an toàn.
Chọn màu và chất liệu mũ
Màu tự nhiên của cói, be, kem. Dễ phối nhất cho mùa nóng, hợp với hầu hết màu váy, màu áo. Đây là lựa chọn đầu tiên nếu bạn chỉ định mua một chiếc mũ đi nắng.
Đen, nâu đậm, xanh navy. Hợp mùa lạnh, áo khoác dạ, đồ công sở. Mũ màu tối hấp thụ nhiệt nhiều hơn, đội giữa trưa hè sẽ nóng.
Màu gần màu tóc. Mũ cùng tông với tóc tạo khối liền mạch, khuôn mặt nổi bật. Mũ tương phản với tóc thì chính chiếc mũ trở thành điểm nhấn.
Chất liệu thoáng cho mùa hè. Cói, vải lanh, cotton dệt thưa ít bí đầu hơn mũ nhựa hay vải tổng hợp dày. Mũ có lỗ thoáng ở chóp giúp mồ hôi bay hơi nhanh khi đi bộ lâu ngoài trời.
Hoạ tiết. Mũ trơn dễ dùng hơn mũ hoạ tiết, nhất là khi bộ đồ đã có hoa văn. Mũ kẻ ô, mũ có dải ruy băng màu hợp với đồ trơn, đơn sắc, coi như món nhấn duy nhất của bộ trang phục.
Giữ mũ không méo vành, không ố mồ hôi
Mũ cói và mũ có vành cứng nên được cất bằng cách úp ngược trên chóp hoặc treo lên móc, không đặt vành xuống mặt phẳng và không chồng đồ nặng lên. Khi đi du lịch, nhét quần áo mềm vào trong chóp mũ để giữ dáng, đặt mũ trên cùng vali hoặc đội trên đầu khi di chuyển. Mũ cói gấp được là lựa chọn tiện lợi nếu bạn hay đi xa, nhưng mũ cói thường không nên gập mạnh vì sợi có thể gãy.
Vòng trong của mũ thấm mồ hôi trán rất nhanh trong khí hậu nóng ẩm. Lau vòng trong bằng khăn ẩm có chút xà phòng loãng sau những ngày nắng nóng, để khô ở nơi thoáng. Mũ vải cotton, mũ bucket thường giặt tay được; mũ cói, mũ dạ thì chỉ nên lau, không ngâm nước. Một miếng lót thấm mồ hôi dán bên trong vòng mũ giúp mũ sạch lâu hơn.
Mũ cói bị bẹp hoặc méo vành có thể hấp nhẹ bằng hơi nước từ ấm đun ở khoảng cách an toàn, sau đó nắn lại dáng và đặt lên một vật tròn có kích thước tương tự đầu cho tới khi khô. Làm từ từ, không để sợi cói ướt sũng. Mũ dạ bám bụi thì chải bằng bàn chải mềm theo một chiều. Mùa nồm, cất mũ trong túi vải thoáng có gói hút ẩm để tránh mốc.
Câu hỏi thường gặp
Mặt tròn có đội được mũ bucket không?
Được. Chọn bucket vành ngắn hơi xoè thay vì rủ sụp, đội hơi đẩy ra sau để lộ một phần trán, và kết hợp với tóc xoã dài hai bên hoặc tóc buộc thấp. Những chi tiết này giúp khuôn mặt không bị bao tròn trong vành mũ.
Người thấp có nên đội mũ rộng vành không?
Có thể, nếu chọn vành vừa phải, không rộng hơn bề ngang vai. Mũ rộng vành màu sáng, chất liệu nhẹ như cói mảnh, kết hợp với váy dài liền màu giúp tổng thể cân đối hơn.
Mũ cói bị ướt mưa thì có hỏng không?
Ướt nhẹ thì lau khô và để mũ khô tự nhiên trên một vật tròn để giữ dáng. Mũ ngấm nước nhiều có thể bị mất dáng, đổi màu hoặc mốc. Không phơi nắng gắt và không sấy nóng vì sợi cói dễ giòn và gãy.
Đội mũ lưỡi trai với váy có được không?
Được với váy thun, váy sơ mi thoải mái, váy dáng suông đi kèm giày thể thao. Với váy lụa, váy dự tiệc hay váy công sở thì mũ lưỡi trai lệch tinh thần, nên chọn mũ rộng vành mềm hoặc không đội mũ.
Đội mũ nhiều có làm rụng tóc không?
Đội mũ sạch, vừa cỡ thường không gây rụng tóc. Mũ quá chật kéo căng chân tóc lâu ngày, hoặc mũ bẩn, ẩm mồ hôi có thể gây khó chịu da đầu. Nếu rụng tóc nhiều bất thường, nên gặp bác sĩ da liễu.
Có cần đội mũ khi đã thoa kem chống nắng?
Kem chống nắng và mũ bổ sung cho nhau. Kem dễ trôi khi ra mồ hôi và ít ai thoa đủ lượng, trong khi vành mũ che thêm cho mặt, tai, gáy. Đi nắng lâu, kết hợp cả hai cùng kính râm là cách bảo vệ tốt hơn.